با غنا و اصالت و قدمت و توانائیها و قابلیتهای یکی از کهنترین و بزرگترین و پرواژه ترین زبانهای دنیا آشنا شوید !

بخش اول :

شاید بدون اغراق و بر طبق شواهد و قراین و مدارک موجود بتوان ادعا کرد که زبان کوردی یکی از کهنترین و شاید کهن ترین و بزرگترین و پر واژەترین و پرگویش ترین زبان زندەی دنیا و بشریت باشد

زبان کوردی کە هم اکنون زبان بیش از 70 میلیون نفر انسان کورد زبان و کوردتبار در دنیا است
که در کشورهایی چون ایران ، عراق ، ترکیە ، سوریە ارمنستان ، آذربایجان ،لبنان ، اسرائیل، عمان ، قزاقستان ، روسیه ، افغانستان ، ازبکستان ، ترکمنستان ، اروپا ، امریکا ، کانادا و استرالیا و سایر نقاط جهان ساکن هستند
این زبان به عنوان پر واژه ترین زبان جهان با بیش از 1 میلیون واژەی ثبت شده و نیز پرگویش ترین زبان جهان شناخته میشود که دارای حدود 420 گویش مختلف است
این زبان کهن به چندین دستە تقسیم میشود و هر دستە به چندین شاخە و هر شاخە به چندین گویش مختلف تقسیم میشود

از دستەهای اصلی زبان کوردی میتوان به :
کوردمانجی ، زازایی ، ایزدی ، بادینی سورانی ، گورانی یا هورامی ، و کوردی جنوبی اشارە کرد
و در این میان گویش کوردمانجی با حدود 40 میلیون گویشور پرگویشورترین گویش کهن زبان کوردی است .
در بحث غنای زبان کوردی بد نیست بدانید بە طور مثال دستەی کوردی جنوبی خود بە چندین شاخە مانند : گویشهای
کلهری ، زنگنەایی ، کلیایی ، گروسی (بیجاری ) ، بدرەایی ، لکی ، شیروانی ، کوردەلی، ئیلامی ، کرماشانی ، لری (لوری) بالاگریوەایی ، خانقینی ، ملکشایی ، صحنەایی وکنگاوری ، کلهری و گروسی در کلاردشت و پول و چهارقلعە و نوشهر و چالوس مازندران ، چواردولی در محمود آبادشاهین دژ آذربایجان غربی ، بدرەایی در چاف و چمخالە در لنگرود گیلان و .... تکلم میشود

جالب است بدانید کە ملت کورد و زبان کوردی با وجود نداشتن هیچ کشور و دولت مستقلی وبدون پشتیبانی هیچ دولتی و کشوری کە در آن زندگی میکنند و هیچ بودجه و نهادی برای ثبت آثار و ادبیات و اشعار و واژگان خود تاکنون موفق به ثبت بیش از 1 میلیون واژە در فرهنگ لغات مختلف شدەاند ( در صورتیکه زبانهای دیگر دنیا با وجود قرنها پشتیبانی حاکمان و تحمیلی یا بە قول خودشان رسمی بودن آنها در مکاتب و مدارس و تخصیص مبالغی معادل هزاران هزار پول وبودجه و داشتن ادارات و نهادها و سازمان و فرهگستان ، در کرەی زمین و دنیا هنوز 200 هزار واژە هم در هیچ زبان دیگری در دنیا بە ثبت نرسیده است !)

به طور نمونه به چند فرهنگ لغت کوردی که در آنها بیش از 1 میلیون واژە بە ثبت رسیده اشاره میکنیم :

1 : فرهنگ لغت بزرگ کوردیکا
اثراستاد دانشمند گرانمایه استاد ئاکو جلیلیان یا عباس جلیلیان که بیش از 360 هزار واژەی کوردی در آن به ثبت رسیده است ( کە بزرگترین فرهنگ لغت جهان نیز میباشد)

2 : فرهنگ لغت هەنبانە بورینە
اثر : ماموستا هەژار یا عبدالرحمان شرفکندی
بیش از 120 هزار واژەی کوردی در آن بە ثبت رسیده
( ماموستا هژار اولین کسی در جهان بود کە توانست کتاب قانون بوعلی سینا را در طب ترجمه کند هرچند کتاب قانون به زبان عربی نوشته شده بود ولی چون بیشتر واژگان ناشناختە در کتاب قانون واژگان قدیمی زبان کوردی بودند وماموستا هژار بدین طریق توانست این کتاب را ترجمه کند )

3 : فرهنگ لغت علوی ؛
اثر سید فاخر علوی
با بیش از 100 هزار واژەی کوردی

4 : فرهنگ لغت کوردی کاوە ؛
با بیش از 60 هزار واژەی کوردی

5 : فرهنگ لغت مردوخ ؛
اثر ماجد مردوخ

6 : فرهنگ لغت زانییاریا کوردی ؛
اثر حسین فلاح پور و علی علیزاده ( گویش کوردمانجی بادینی )

7 : فرهنگ لغت کوردی کوردمانجی
( کوردی بە ترکی ؛ تورکی)
اثر : زانا فرقینی
که در کوردستان تحت اشغال ترکیه به چاپ رسیده با بیش از 224 هزار واژەی کوردی کوردمانجی

8 : فرهنگ لغت بورەکەیی
( دایرەالمعارف کردی) کوردی بە فارسی ؛ اثر : صدیق صفی زاده بورکەایی
در دو جلد

9 :فرهنگ لغت کوردی بە عربی و کوردی بە کوردی بورەکەیی؛
اثر صدیق صفی زاده بورکەیی

10 : فرهنگ لغت کوردستانیکا ؛
اثر علی جوشنی بوکانی با بیش از 100 هزار واژە و لغت در دو جلد و سه هزار و 600 صفحه

11 : فرهنگ لغات منصوریان
اثر : حبیب الله منصوریان
که شامل واژه های کوردی ایلامی_ میباشد ؛ چاپ 1369

12 : فرهنگ لغت گۆڤەند و زنار ؛
کوردی سورانی بە فارسی ؛ در دو جلد

13 : فرهنگ لغت بزرگ کوردی بە فارسی
فەرهەنگا گولی ؛
اثر مسعود خالد گولی

14 : فرهنگ احمدی
اثر شیخ معروف نودهی
که در قالب 367 بیت شعر بە صورت واژه عربی و معادل آنها را به زبان کوردی در سال 1795 میلادی نوشتە است

15 : فرهنگ لغت کوردی هەرمان
در دو جلد

16 : فرهنگ لغت بزرگ خال ؛
اثر شیخ محمد خال

کانال دەنگ و دیمەن زاگروس

ندای روشنفکران کورد

@radioro_kurdestan