تالش نشینان بخش عنبران

ویژگی های تاریخی وانسانی واقتصاذی و جغرافیایی وسیاسی

آثارنامطلوب رشدجمعیّت

1-کاهش رشداقتصادی

2-کاهش امکانات بهداشتی

3-کاهش سطح رفاه

4-کاهش سطح اشتغال

5-کمبود امکانات تفریحی

6-کمبودمسکن

7-کاهش امکانات آموزشی

منبع:کتاب دانش اجتماعی،سال اول دبیرستان،چاپ1385،ص55

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 0:30  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

تصوير نويسنده

+ نوشته شده در  شنبه بیست و نهم مهر ۱۳۹۱ساعت 17:24  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

صدمیدان

هو۱۲۱صد میدانتألیفخواجه عبداللهّ انصاریبه کوشش: اکرم شفائیwww.booknama.com٢فهرستبِسْمِ اللهّ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم ........................................................................................................ ٥میدان اول مقام توبه است...................................................................................................... ٦میدان دوم مروتست ............................................................................................................. ٦میدان سیم انابتست ............................................................................................................. ٦میدان چهارم فتوتست ........................................................................................................... ٧میدان پنجم ارادتست ........................................................................................................... ٧میدان ششم قصدست ........................................................................................................... ٧میدان هفتم صبرست ............................................................................................................ ٨میدان هشتم جهادست .......................................................................................................... ٨میدان نهم ریاضتست ............................................................................................................ ٨میدان دهم تهذیب است ........................................................................................................ ٨میدان یازدهم محاسبتست ...................................................................................................... ٨میدان دوازدهم یقظت است ................................................................................................... ٩میدان سیزدهم زهد است ....................................................................................................... ٩میدان چهاردهم تجرید است .................................................................................................. ٩میدان پانزدهم ورعست ....................................................................................................... ١٠میدان شانزدهم تقواست ...................................................................................................... ١٠میدان هفدهم معاملتست ..................................................................................................... ١٠میدان هجدهم مبالاتست ..................................................................................................... ١٠میدان نوزدهم یقینست ........................................................................................................ ١٠میدان بیستم بصيرتست ....................................................................................................... ١١میدان بیست یكم توكل است ................................................................................................ ١١میدان بیست دوم لجأست .................................................................................................... ١١میدان بیست و سیم رضاست ................................................................................................ ١١میدان بیست و چهارم موافقت است ....................................................................................... ١٢میدان بیست و پنجم اخلاصست ............................................................................................ ١٢میدان بیست و ششم تبتل است .............................................................................................. ١٢میدان بیست و هفتم عزم است .............................................................................................. ١٣میدان بیست و هشتم استقامت است ....................................................................................... ١٣میدان بیست و نهم تفكرست ................................................................................................ ١٣میدان سی ام ذكر است ....................................................................................................... ١٤میدان سی و یكم فقرست .................................................................................................... ١٤میدان سی و دوم تواضعست ................................................................................................. ١٤www.booknama.com٣میدان سی و سیم خوف است ............................................................................................... ١٤میدان سی و چهارم وجلست ................................................................................................ ١٥میدان سی و پنجم رهبت است .............................................................................................. ١٥میدان سی و ششم اشفاقست ................................................................................................ ١٥میدان سی و هفتم خشوعست ............................................................................................... ١٥میدان سی و هشتم تذلل است ............................................................................................... ١٦میدان سی و نهم اخباتست ................................................................................................... ١٦میدان چهلم البادست ......................................................................................................... ١٦میدان چهل و یكم هیبت است .............................................................................................. ١٦میدان چهل و دوم فرارست .................................................................................................. ١٧میدان چهل و سیم رجاست .................................................................................................. ١٧میدان چهل و چهارم طلب است ............................................................................................ ١٧میدان چهل و پنجم رغبت است ............................................................................................ ١٨میدان چهل و ششم مواصلت است ......................................................................................... ١٨میدان چهل و هفتم مداومت است ......................................................................................... ١٨میدان چهل و هشتم خطرتست .............................................................................................. ١٨میدان چهل و نهم همت است ............................................................................................... ١٩میدان پنجاهم رعایت است .................................................................................................. ١٩میدان پنجاه و یکم سکینه است ............................................................................................. ١٩میدان پنجاه و دوم طمأنینت است .......................................................................................... ١٩میدان پنجاه و سیم مراقبتست ................................................................................................ ٢٠میدان پنجاه و چهارم احسانست ............................................................................................ ٢٠میدان پنجاه و پنجم ادبست .................................................................................................. ٢٠میدان پنجاه و ششم تمکنست ............................................................................................... ٢٠میدان پنجاه و هفتم حرمتست ............................................................................................... ٢٠میدان پنجاه و هشتم غيرت است ........................................................................................... ٢١میدان پنجاه و نهم جمع است ............................................................................................... ٢١میدان شصتم انقطاعست ..................................................................................................... ٢١میدان شصت و یکم صدقست ............................................................................................... ٢١میدان شصت و دوم صفاست ............................................................................................... ٢٢میدان شصت و سیم حیاست ................................................................................................ ٢٢میدان شصت و چهارم ثقت است .......................................................................................... ٢٢میدان شصت و پنجم ایثارست .............................................................................................. ٢٢میدان شصت و ششم تفویض است ........................................................................................ ٢٣میدان شصت و هفتم فتوح است ........................................................................................... ٢٣www.booknama.com٤میدان شصت و هشتم غربتست .............................................................................................. ٢٣میدان شصت و نهم توحیدست .............................................................................................. ٢٣میدان هفتادم تفریدست ...................................................................................................... ٢٤میدان هفتاد و یکم علم است ............................................................................................... ٢٤میدان هفتاد و دوم بصيرتست ............................................................................................... ٢٥میدان هفتاد و سیم حیاتست ................................................................................................. ٢٥میدان هفتاد و چهارم حکمتست ............................................................................................ ٢٥میدان هفتاد و پنجم معرفتست ............................................................................................... ٢٦میدان هفتاد و ششم کرامتست ............................................................................................... ٢٦میدان هفتاد و هفتم حقیقت است .......................................................................................... ٢٦میدان هفتاد و هشتم ولایتست ............................................................................................... ٢٧میدان هفتاد و نهم تسلیم است .............................................................................................. ٢٧میدان هشتادم استسلامست .................................................................................................. ٢٧میدان هشتاد و یکم اعتصام است .......................................................................................... ٢٧میدان هشتاد و دوم انفرادست ............................................................................................... ٢٨میدان هشتاد و سیم سرست .................................................................................................. ٢٨میدان هشتاد و چهارم غناست ............................................................................................... ٢٨میدان هشتاد و پنجم بسط است ............................................................................................. ٢٨میدان هشتاد و ششم انبساطست ............................................................................................. ٢٩میدان هشتاد و هفتم سماعست .............................................................................................. ٢٩میدان هشتاد و هشتم اطلاعست ............................................................................................ ٢٩میدان هشتاد و نهم وجدست ................................................................................................ ٢٩میدان نودم لحظه است ....................................................................................................... ٣٠میدان نود و یکم وقتست ..................................................................................................... ٣٠میدان نود و دوم نفس است ................................................................................................. ٣٠میدان نود و سیم مکاشفه است ............................................................................................. ٣٠میدان نود و چهارم سرورست ............................................................................................... ٣١میدان نود و پنجم انس است ................................................................................................ ٣١میدان نود و ششم دهشت است ............................................................................................. ٣١میدان نود وهفتم مشاهده است ............................................................................................. ٣١میدان نود و هشتم معاینه است .............................................................................................. ٣٢میدان نود و نهم فناست ...................................................................................................... ٣٢میدان صدم بقاست ........................................................................................................... ٣٢www.booknama.com٥بِسْمِ اللهّ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم الحمد للهّ الذی یری اؤلیاء آیاته فیعرفونها، و صلوته علی سیدالمرسلين محمد و آله اجمعين!«. قل ان كنتم تحبون اللهّ فاتبعونی یحببكم اللهّ » : تراجم مجالس عقیده. قولهابتداء: اول شهر محرم سنة ثمان و اربعين و اربعمایة.و كذلك ذكر عن ذوالنون المصری و بایزید .« بين العبد و بين مولاه اﻟﻒ مقام » : تذكر، ان الخضر عليه قالقال بایزید و قال الجنید، ؛« اﻟﻒ علم » : البسطامی و الجنید و اب یبكر الكتانی رضی اللهّ عنهم اجمعين. قال ذوالنونافمن اتبع رضوان اللهّ كمن باء » : قال اللهّ تعالى .« اﻟﻒ مقام » : قال ابوبكر الكتانی ؛« اﻟﻒ قصر » : قدس سرهما.« هم درجات » : الى قوله « بسخط من اللهّاین درجات كه درین آیت است هزار مقام است.و خبر درست است باتفاق است مخرج در صحیحين از فاروق اللهّ ابن خطاب، رضی اللهّ عنه، از خبری كه جبریلخدایرا » « ان تعبد اللهّ كانك تراه » : جواب داد «؟ احسان چیست » «؟ ما الاحسان » : عليه، پرسید از رسول صلى الله عليه وسلماگر تو او را نم یبینی چنان دانی » « فان لم تكن تراه فانه یراك » ،« پرستی و چنان پرستی كه گویی او را م یبینیقال الشیخ شی خالاسلام: اخبرنا محمدبن علی بن الحسن: اخبرنا عثما نبن سعید الدارمی: .« كه او ترا م یبیندعن عبد اللهّ عمر « یعمر » اخبرنا سلیمان بن حرب عن حمادبن یزید عن مطر الوراق عن ابی برده عن یحیی بنرضی اللهّ عنها. بهذا الاسناد الحدیث بتمانه. خرج هذا الاسناد مسلم بن الحجاج فی صحیحه.و آن هزار مقام منزلهاست كه روندگان بسوی حق می روند، تا بنده را درجه درجه می گذارنند و بقبول و قرب حقتعالى مشرف میشود، یا خود منزل منزل قطع میكند تا منزل آخرین كه آن منزل ایشانرا مقام قربست. و آن قربو » : آنجا كه برگذرند ویرا منزلست و آنجا كه ویرا بازدارند آ ن مقاست همچون فرشتگانرا در آسمانها. قوله تعالىو هر یكی از آن هزار مقام رونده را منزلست، .« یبتغون الى ربهم الوسیلة أیهم اقرب » ؛« ما منا الا له مقام معلومو یا بنده را مقام.و گویندگان این علم سه مردانند: یكی اهل تحقیق، و دیگر اهل سماع، و سدیگر اهل دعوی. محقق از یافت نوربر سخن وی پیدا، و اهل سماع از سماع بیگانگی بر سخن وی پیدا، و اهل دعوی بر دعوی وحشت وبی حرمت بر سخن وی پیدا. اسناد این علم یافتست، و نشان درستی آن سر انجام آن.و آن هزار مقام را یك طرفة العين از شش چیز چاره نیست: تعظیم امر و بیم مكر، و لزوم عذر، و خدمت بسنت،و زیستن برفاقت، و برخلق بشفقت. و هر چند كه شریعت همه حقیقتست و حقیقت همه شریعت، و بنای حقیقتبر شریعت است؛ و شریعت ب یحقیقت بیكارست، و حقیقت بی شریعت بیكار، و كاركنندگان جز ازین دوبیكارست.و توبوا » : و شرط هر منزلى ازین هزار منزل آنست كه بتوبۀ صورت در شوی و بتوبه بيرون آیی، كه گفت رب العزةبندگان خود را همه بتوبه محتاج كرد، و ذل خطا بر همه پیدا كرد، و همه را .« الى اللهّ جمعیا ایها المؤمنونو من لم » : بتاوان غفلت و عجز از ادای حق مبتلا كرد؛ بی نیاز شد عفو كرد، و بجای عذر نازان كرد، كه گفتwww.booknama.com٦همه خلق را بدو حكم بيرون آورد. مصطفی .« هر كس كه نه تایبست ظالمست » « یتب فاولئك هم الظالمونأتوب الیك من ذنونی كلها و لا » : صلوات اللهّ علیه توبه را صیلق نیا زمندی و عذر تقصيرات گردانید كه گفت.« حول و لاقوة الا با للهّ العلی العظیماز آشنایی تا دوست داری هزار مقامست، و از آگاهی تا بگستاخی هزار منزلست، و این جمله بر صد میداننهاده آمد، واللهّ المستعان.میدان اول مقام توبه استبدانكه علم زندگانیست، و حكمت آینه، « توبوا الى اللهّ توبة نصوحا » : و توبه بازگشتن است بخدای. قوله تعالىو خرسندی حصار، و امید شفیع، ذكر دارو، و توبه تریاق. توبه نشان راهست و سالار بار و كلید گنج و شفیعوصال و میانجی بزرگ و شرط قبول و سر همه شادی . و اركان توبه سه چیزست: پشیمانی در دل، و عذر برزبان، و بریدن از بدی و بدان. و اقسام توبه سه است: توبۀ مطیع، و توبۀ عاصی، و توبۀ عارف. توبۀ مطیع ازبسیار دیدن طاعت، و توبۀ عاصی از اندک دیدن معصیت، و توبۀ عارف از نسیان منت. و بسیار دیدن طاعت راسه نشانست: یكی خود را بكردار خود ناجی دیدن، دیگر مقصرانرا بچشم خاری نگریستن، سیم عیب كردارخود باز ناجستن؛ و اندك دیدن معصیت را سه نشانست: یكی خود را مستحق آمرزش دیدن، دیگر بر اضرار آرامگرفتن، سیم با بدان الفت داشتن؛ و نسیان منت را سه نشانست: چشم احتقار از خود برگرفتن، و حال خود راقیمت نهادن، و از شادی آشنایی فرو استادن.میدان دوم مروتست.« كونوا قوامين بالقسط » : از میدان توبه میدان مروت زاید. مروت گم بودن است و در خود زیستن. قوله تعالىاركان مروت سه چیزست: زندگانی كردن با خود بعقل، و با حق بصبر، و با حق به نیاز. نشان زندگانی كردن باخود بعقل سه چیزست: قدر خود بدانستن، و اندازهٔ كار خود دیدن، و در خير خویش بكوشیدن. و نشان زندگانیكردن با خلق بصبر سه چیزست: بتوانائی ایشان ازیشان راضی بودن، و عذرهای ایشانرا بازجستن، و داد ایشاناز توانائی خود بدادن. و نشان زندگانی با حق به نیاز سه چیزست: هر چه از حق آید شكر واجب بر آن، و هرچه از بهر حق كنی عذر واجب دیدن، و اختیار حق را صواب دیدن.میدان سیم انابتستانابت چیست؟ باز گشتن بهمه از چیز. .« و ما یتذكر الا من ینیب » : از میدان مروت میدان انابت زاید. قوله تعالىانابت سه قسم است: اول انابت انبیاء صلوات اللهّ علیهم كه بهمگی بازگشتند، كه كس را جز ازیشان طاقت آنتوكلت » : شیعب را گفت .« خر راكعا و اناب » : داود عليه را گفت .« لأواه منیب » : نیست. ابراهیم عليه را گفتدیگر انابت توحیدست كه دشمنان را .« و اتبع سبیل من أناب الى » : مصطفی صلى الله عليه وسلم را گفت « و اله أنیبوأنابوا » : سیم انابت عارفانست بازگشتن در حال با وی .« منیبين الیه و اتقوه » ،« و انیبوا الى ربكم » : بازخوانداما انابت پیغمبران سه چیزست، ترسگاری با بشارت آزادی، و خدمت و استكانت با شرف پیغمبری، .« الى اللهّwww.booknama.com٧و بار بلا كشیدن با دلهای پر شادی. و انابت توحید را سه نشانست: اقرار و اخلاص و بینایی ویرا پذیرفتن، دیگرفرمان ویرا گردن نهادن، سیم نهی ویرا حرمت داشتن. و انابت عارفانرا سه نشانست: یكی از معصیت دور بودن،دیگر از طاعت خجل بودن، سیم در خلوت با حق انس داشتن.میدان چهارم فتوتستفتوت چیست؟ بجوانمردی و آزادگی .« انهم فتیة آمنوا بربهم » : از میدان انابت میدان فتوت زاید. قوله تعالىزیستن. و فتوت سه قسم است: قسمی با خلق، و قسمتی با خود، و قسمتی با حق. قسم حق چیست؟ بتوانائیخود در بندگی كوشیدن. و قسم خلق آنست كه ایشانرا به عیبی كه از خود دانی نیفگنی. قسم خود آنست كهتسویل نفس خویش و آرایش و زینت وی نپذیری. و قسم حق را سه نشانست: از جستن علم ملول نشوی، و ازیاد وی نیاسایی، و صحبت با نیكان پیوندی. و قسم خلق را سه نشانست: آنچه ازیشان ندانی ظن نبری، و آنچهدانی بپوشانی، و بدان مؤمنان را شفیع باشی. و قسم خود را سه نشانست: بازجستن به عیب خویش مشغولباشی و عیب خویش بد داری، و شكر نعمت ستر بر خود بینی، و از ترس نیاسایی.میدان پنجم ارادتستقل كل یعمل علی » : از میدان فتوت میدان ارادت زاید. ارادت خواست است و مراد در راه بردن. قوله تعالىجمله ارادت سه است: اول ارادت دنیایی محض است، و دیگر ارادت آخرت محض، سیم ارادت .« شاكلته،« تریدون عرض الدنیا » ،« منكم من یرید الدنیا » : حق محض، اما ارادت دنیایی محض آنست كه قوله تعالىان كنتن تردن » ،« من كان یرید الحیوة الدنیا و زینتها » ،« من كان یرید العاجلة » ،« من كان یرید حرث الدنیا »نشان آن سه چیزست: یكی در زیارت دنیا بنقصان دین راضی بودن، و دیگر از درویشان .« الحیوة الدنیا و زینتهامسلمان اعراض كردن، دیگر حاجتهای خود را بمولى بحاجتهای دنیا افگندن. و ارادت آخرت محض آنست كهو نشان آن سه چیز سر: یكی درسلامت .« من كان یرید حرث الاخرة » ،« من أراد الاخرة » : گفت قوله تعالىدین بنقصان دنیا راضی بودن، و دیگر مؤانست با درویشان داشتن، سیم حاجتهای خود بمولى به آخرت افگندن.و نشان آن سه چیزست: اول پای .« ان كنتن تردن اللهّ و رسوله » : و ارادت حق محض آنست كه گفت قوله تعالىبر هر دو جهان نهادن، و از خلق آزادگشتن، و از خود باز رستن.میدان ششم قصدستو من » : از میدان ارادت میدان قصد زاید. صحت قصد و درستی آهنگ تخم كارست. و بنای آن قوله تعالىقصد آهنگ حق است كه بترك هر جه جز ویست گيری. و قصد را سه .« یخرج من بیته مهاجرا الى اللهّ و رسولهركنست: قصد تن بخدمت، و قصد دل بمعرفت، و قصد جان بمحنت. و قصد تن را سه نشانست: از جهدنیاسودن، و از تنعم بكاستن، و فراغت جستن. و قصد دل را سه نشانست: نازك دل بودن، و از سماع نشكیفتن، وبمرگ گراییدن.www.booknama.com٨میدان هفتم صبرستو صبر را سه ركنست: یكی بر بلاء .« و أن تصبروا خير لكم » : از میدان قصد میدان صبر زاید. قوله تعالىآنست. صبر بر بلا بدوست « ورابطوا » آنست، سیم بر طاعت « صابروا » آنست، و دیگر از معصیت « اصبروا »داری توان و از سه چیز زاید: یكتائی دل، و علم باریك و نور فراست و صبر از معصیت بترس توان و از آن سهچیز زاید: الهام دلها، و قبول دعا، و نور عصمت. و صبر بر طاعت بامید توان و از آن سه چیز زاید: بازداشت بلاها، و روزی ناببوشیده، و گراییدن با نیكان.میدان هشتم جهادستو جاهدوا فی » : از میدان صبر میدان جهاد زاید. و جهاد باز كوشیدنست با نفس و با دیو و با دشمن. قوله تعالىو جهاد را سه ركنست : با دشمن بتیغ، و با نفس بقهر، و با دیو بصبر. مجاهدان بتیغ سه اند: .« اللهّ حق جهادهكوشنده مأجور، و خسته مغفور، و كشته شهید. و مجاهدان با نفس سه اند: یكی م یكوشد او از ابرار است، ویكی می یاود او از اوتادست، و سیم بازرسته او از ابدالست. و مجاهدان با دیو سه اند: یكی بعلم مشغول او ازمقربانست، و یكی بعبادت مشغول او از صدیقانست، و یكی بزهد مشغول او از اولیایانست.میدان نهم ریاضتستریاضت نرم كردنست، و آنرا سه .« فیه رجال یحبون ان یتطهروا » : از میدان جهاد میدان ریاضت زاید. قوله تعالىركنست: ریاضت افعال بحفظ، و ریاضت اقوال بضبط، و ریاضت اخلاق برفق. و ریاضت افعال به سه چیزاست: اتباع علم، و غذای حلال، و دوام ورد. و ریاضت اقوال سه چیزست: قراءت قرآن، و مداومت عذر، ونصیحت خلق. و ریاضت اخلاق سه چیزست: فروتنی، و جوانمردی، و بردباری.میدان دهم تهذیب استحیلت تهذیب سه چیزست: .« قوا انفسكم و اهلیكم نارا » : از میدان ریاضت میدان تهذیب زاید. قوله تعالىسنت و صحبت و خلوت. و تهذیب سه چیزست: نفس را و خوی را و دل را. تهذیب نفس سه چیزست ازشكایت بمدح گرانیدن، و از گزاف بهشیاری آوردن، و از غفلت به بیداری آوردن. تهذیب خوی را سه چیزست:از ضجرت بصبر آیی، و از بخل ببذل آیی، و از مکافات به عفو آیی. و از تهذیب دل سه چیزست: از هلاك امنبحیات ترس آمدن، و از شومی نومیدی با بركت امید آمدن، و از محنت پراكندگی دل بآزادی دل آمدن.میدان یازدهم محاسبتستwww.booknama.com٩محاسبت را سه ركنست: .« ولتنظر نفس ما قدمت لغد » : از میدان تهذیب میدان محاسبت زاید. قوله تعالىجنایت از معاملت جدا كردن، نعمت با خدمت موازنه كردن، و نصیب خود از نصیب وی جل ذكره جدا كردن.و حیلت شناختن ركن اول آنست كه بدانی هر كاری كه دیو را در آن نصیبست جنایتست، و هر معامله كه در آنجورست جنایتست، و هر عمل كه بخلاف سنتست جنایتست. و حیلت شناختن ركن میانه آنست كه بدانی كهنعمتهای ناشناخته همه خصمان است، و شناختۀ شكر ناكرده همه تاوانست، و در معصیت بكار برده تخم زوالایمانست. و حیلت شناختن ركن سیم آنست كه بدانی كه هر خدمت كه بدو دنیا خواهی آن برتست، و هر خدمتكه بدان آخرت خواهی ترا آنست، و هر خدمت كه بدان مولى خواهی آن قیمت تست.میدان دوازدهم یقظت استو یقظت را سه رکنست: نعمتهای .« و لاتکن من الغافلين » : از میدان محاسبت میدان یقظت زاید. قوله تعالىبزرگ از وی دیدن و جرمهای بزرگ از خود دیدن، و عیار روزگار خود از زیادت و نقصان شناختن، و دایم ازجملۀ مکر ترسیدن. اول نعمتهای او را بسه چیز توان یافت: به نیاز دل، و شنیدن علم، و پاکی قوت. و جرم بسهچیز توان یافت: کوتاهی امید، و دوام فکر، و بیداری سحرگاه. و آخر بسه چیز توان یافت: بدگمانی بخود، وبریدن از علایق، و تعظیم حق.میدان سیزدهم زهد استزهد در سه چیزست: اول در دنیا، دوم در .« بقیة اللهّ خير لكم » : از میدان یقطنت میدان زهد زاید. قوله تعالىخلق، سیم در خود. هر كه دولت این جهانرا از دشمن خود دریغ ندارد، درین جهان او زاهد باشد. و هر كه اوآزرم خلق ویرا در حق مداهن نكند، در خلق زاهدست. و هركه بچشم پسند در خود ننگرد، در خود زاهدست.نشان زهد در دنیا سه چیز است: یاد مرگ، و قناعت بقوت، و صحبت با درویشان. و زهد در خلق را سهنشانست: دیدن سبق حكم، و استقامت قدر، و عجز خلق. و نشان زهد در خود سه چیزست: شناختن كید و دیو،و ضعف خود، و تاریكی استدراج.میدان چهاردهم تجرید استتجرید در سه چیزست: در تن و دل و سر. .« و لا تمدن عینیك » : از میدان زهد میدان تجرید زاید. قوله تعالىتجرید نفس طریق قرایانست. و تجرید دل طریق صوفیانست، و تجرید سر طریق عارفانست. تجرید نفس سهچیزست: دنیا طلب ناكردن، و بر فایت تأسف ناخوردن، و آنچه بود نهفتن. و تجرید دل سه چیزست: آنچهنیست نبیوسیدن، و آنچه هست قیمت نانهادن، و بترك آن نترسیدن. و تجرید سر سه چیز است: بر اسبابنیارامیدن، و در راه حق نشان خود ندیدن، و از حق بجز از حق باز ناگشتن.www.booknama.com١٠میدان پانزدهم ورعستورع باز پرهیزیدنست از ناپسند و .« ان تجتنبوا كبائر ما تنهون عنه » : از میدان تجرید میدان ورع زاید. قوله تعالىافزونی و خاطره های شوریده. ورع از ناپسند بسه چیز توان: دریغ داشتن خود از نكوهش، و دین خود از كاهش،و دل خود از آلایش. و ورع از افزونی بسه چیز توان: زاری حساب، و شماتت خصمان، و غبن وارثان. و ورع ازخاطرهای شوریده بسه چیز توان: بتدبر قرآن، و زیارت گورستان، و تفكراندر حكمت.میدان شانزدهم تقواستمتقیان سه مردند: خرد و میانه .« فایای فاتقون » ،« من یتق و یصبر » : از میدان ورع میدان تقوا زاید. قوله تعالىو بزرگ. كمینه آنست كه توحید خود بشرك نیالاید، و اخلاص خود بنفاق نیالاید، و تعبد خود به بدعتنیالاید. و میانگين آنست كه خدمت خود به ریا نیالاید، و قوت خود بشبهت نیالاید، و حال خود بتضییع نیالاید.و بزرگ آنست كه نعمت را بشكایت نیالاید، و جرم خود بحجت نیالاید، و از دیدن منت بر خود نیاساید.میدان هفدهم معاملتستحسن معاملت سه ركن است: اول .« و أتمروا بینكم بمعروف » : از میدان تقوی میدان معاملت زاید. قوله تعالىانصاف، دیگر بذل بفضل، سیم ایثار بلطف. انصاف دادن بسه چیز توان: از خود ننگ داشتن، و از مجازاتترسیدن، و بقدر خود كوشیدن. و بذل بسه چیز توان: از خساست گریختن، وعز جوانمردی بدیدن، و نیوشیدهبشناختن. و ایثار بسه چیز توان: آیين به پیوستگی بر مناقشت خلق برگزیدن، و شادی جاوید بر شادی عاریتیبرگزیدن، و شرف ابد بر شغل این گیتی برگزیدن. معاملت با خود بخلاف، با خلق بانصاف، با حق باعتراف.میدان هجدهم مبالاتستمبالات باك داشتنست و آن بسه چیز .« و یحذر كم اللهّ نفسه » : از میدان معاملت میدان مبالات زایدو قوله تعالىتوان: یا به بیم، یا بشرم، یا بمهر. بیم آنست كه باك داری كه وی در احسان افزاید تو در طغیان افزایی، او دروی درسر افزاید تو در جرم افزایی. و شرم آنست كه از وی نعمت خرد ،« تو در سرف افزایی » شرف افزایدنشمری، و از خود معصیت حقير نداری، و مر خود را بر وی نستانی. و مهر آنست كه باك داری كه وی بتومی نگرد و تو از وی غافل باشی، یا از وی ببهشت راضی باشی، یا بجز از وی بچیزی آرزومند باشی.میدان نوزدهم یقینستاز میدان مبالات میدان یقين زاید. یقين ب یگمانیست، و این سه بابست: علم یقين است، و عين یقين است، و حقیقين است. علم یقين استدلالیست، وعين یقين استدراكیست، و حق یقين حقیقتیست. علم یقين مطالعتست، و عينیقين مكاشفتست، و حق یقين مشاهدتست. علم یقين از سماع روید، و عين یقين از الهام روید، و حق یقين ازwww.booknama.com١١عیان روید. علم یقين سبب شناختنست، وعين یقين از سبب بازرستنست، و حق یقين از انتظار و تمییز آزادگشتنست.میدان بیستم بصيرتستبصيرت دیده ور شدن است. بصيرت « تذكروا فاذا هم مبصرون » : از میدان یقين میدان بصيرت زاید. قوله تعالى» : بسه چیز است: بصيرت قبول، و بصيرت اتباع، و بصيرت حقیقت. بصيرت قبول رسید تست بیافت آشناییو « علی بصيرة انا و من اتبعنی » : و بصيرت اتباع راه سنت بصلابت سﭙﺮدنست .« قد جاءكم بصائر من ربكمبصيرت قبول در نظارهٔ .« تبصرة و ذكری لكل عبد منیب » : بصيرت حقیقت مولای خود را بدیدهٔ دل دیدنستتجارب و علامات و دلایل است. و بصيرت اتباع در كتاب و سنت و آثار سلفست. و بصيرت حقیقت چراغست.« با توأم » و نشان روشن كه ،« ایدرم » و ندا در گوش كه ،« اینكم » در دل كهمیدان بیست یكم توكل استفعلیه توكلوا ان كنتم » ،« و علی اللهّ فتوكلوا ان كنتم مؤمنين » : از میدان بصيرت میدان توكل زاید. قوله تعالىتوكل قنطرهٔ یقینست، و عماد ایمان، و محل اخلاص. و توكل بر سه درجه است: یكی بتجربه، و دیگر .« مسلمينبضرورت، سیم بحقیقت. بتجربتی آنست كه می كوشد و م یسازد؛ و آن حال مكتسبانست. و ضرورت آنست كهبداند درست كه بدست كسی چیزی نیست، و حیلت كردن سود نیست، و در سبب بر نیست، و بیارامد؛ و اینحال منتظرانست. و حقیقتی آنست كه بداند كه عطا و منع بحكمتست، و قسام مهربان و بی غفلتست، و رهی راپیوسته روی حيرتست و بیاساید؛ این حال راضیانست.میدان بیست دوم لجأستلجاء باز پناهیدنست بیكجا، و .« و ظنوا ان لا ملجأ من اللهّ الاالیه » : از میدان توكل میدان لجأ زاید. قوله تعالىآن سه ركنست. لجاء زبانست، و لجاء دل، و لجاء جان. لجاء زبان اعتذارست، و لجاء دل افتقارست، و لجاءجان اضطرارست. معنی اضطرار استنشاقست. توكل كار بوی سﭙﺮدنست، و لجاء خود را بوی سﭙﺮدنست، توكل ازوی بیوسیدن، و لجاء ویرا بیوسیدن؛ متوكل بعطا آرام گيرد، و خداوند لجاء بوی آرام گيرد؛ و در راه لجاء حجابنیست، و سود آنرا حساب نیست. هر كجا لجاء نیست، حقیقت او را مایه نیست. و لجاء پيرایه درست كارانست،و حلقه در حق بدست جویندگانست.میدان بیست و سیم رضاسترضا خشنودی و پسندكاریست. و آن سه چیزست: .« و رضوا عنه » : از میدان لجاء میدان رضا زاید. قوله تعالىدین وی چنانكه وی نهاد بدان راضی باشد، و قسمت و روزی چنانكه ترا و دیگرانرا نهاد بدان راضی باشی، وبمولای خویش بجای هر چه جز از ویست راضی باشی. پسندیدن دین وی چنانكه وی نهاد از تكلیف و بدعتwww.booknama.com١٢و وسواس آزادیست، و پسندیدن قسمت وی از حیلت و از حسد و از ضجرت آزادیست، و پسندیدن بمولایخویش از هرچه جز از وی از عوایق و علایق و از دوكون آزادیست.میدان بیست و چهارم موافقت استموافقت استقبال حكمست بدل گشاده. .« فاقض ما انت قاض » : از میدان رضا میدان موافقت زاید. قوله تعالىرضا پس از پیدا شدن حكم است، و موافقت پیش از پیدا شدن آن. و موافقت بسه چیز است: برخاستن اختیاربنده از میان، و درست بدیدن عنایت مولى، و بریدن مهر از تحكم خویش و از دو گیتی. و نشان برخاستن اختیاربسه چیزست: یكی در بلا و عافیت یكسان بودن، و بعطا و منع برابر بودن، و بزندگانی و مرگ مساوی بودن. ونشان بدیدن عنایت مولى بسه چیزست: یكی آن كه در دل وی شادی نهند كه غمها بشوید، و نوری بخشند كهعلایق بسترد، و قربی دهند كه تفرق ببرد. و نشان بریدن مهر از خود و از دو جهان بسه چیز است: یكی آن كهحاجتهای وی با یكی افتد، و هیچ حجاب نماند در دل كه ویرا بپوشاند، و امانی در دل وی راه نیابد. هر كه درحكم بر بیم آرمیده است صابرست، و هر كه در حكم بر امید آرمیده است راضیست؛ و هر كه در حكم بر مهرآرمیده است موافقتست.میدان بیست و پنجم اخلاصستاخلاص ویژه كردنست. و آن .« قل اللهّ اعبد مخلصاله دینی » : از میدان موافقت میدان اخلاص زاید. قوله تعالىسه قسمت: اخلاص شهادت و آن در اسلامست، و اخلاص خدمت و آن در ایمانست، و اخلاص معرفت و آندر حقیقت است. اخلاص شهادت را سه گواهست: كوشیدن بر امروی، و آزرم از نهی وی، و آرمیدن بر رضایو اخلاص خدمت را سه گواهست: نادیدن خلق در پرستیدن حق، و رعایت سنت «؟ الاللهّ الدین الخالص » : ویو .« و ما أمروا الا لیعبدوا اللهّ مخلصين له الدین » : در كار حق، و یافت حلاوت بر خدمت حق، قوله تعالىاخلاص معرفت را سه گواهست: بیمی از گناه بازدازنده، و امیدی بر طاعت دارنده، و مهری حكم را گوارنده،.« انا اخلصنا هم بخالصة » : قوله تعالىمیدان بیست و ششم تبتل استتبتل بازگشتن است. و آن سه چیزست با سه .« وتبتل الیه تبتیلا » : از میدان اخلاص میدان تبتل زاید. قوله تعالىچیز: از دوزخ با بهشت، و از دنیا بآخرت، و از خود با حق. از دوزخ ببهشت رسیدن سه چیزست: از حرامبحلال پیوستن، و از كینه و عداوت بنصیحت بازگشتن، و از دليری بترسكاری گشتن. و از دنیا بآخرت آمدن سهچیز است: از حرص بقناعت آمدن، و از علایق بفراغت آمدن، و از اشتغال بانابت آمدن. و از خود بحق كشتنآمدن، و از اشتغال بانابت آمدن. و از خود بحق كشتن سه چیزست: از دعوی بنیاز آمدن، و از لجاج بتسلیم آمدن،و از اختیار بتفویض آمدن.www.booknama.com١٣میدان بیست و هفتم عزم استعزم بچیز قطعست از غير آن .« فاصبر كما صبر أولو العزم من الرسل » : از میدان تبتل میدان عزم زاید. قوله تعالىچیز و اعراض قلبست از همه چیز الا آن چیز. عزم درست كردن مراد است، و جمع دل پاك . و آن سه بابست:عزم توبه است، و عزم خدمتست، و عزم حقیقت است. عزم توبه سه چیزست: رستن از معصیت، والت بیفگندن،و از قرین بد بریدن. و عزم خدمت سه چیزست: پیش از امر امر، امر را آمادگی كردن، و فریضتها در وقت آنگزاردن، و كار دین خود را به امر دنیا مقدم داشتن. و عزم حقیقت سه چیزست: آرام در وقت خشم، و جوانمردیدر وقت احتیاج، و خجلی در وقت طاقت. و مایه عزم سه چیزست: صلابت در دین، و غيرت بر امر، و استقامتوقت.میدان بیست و هشتم استقامت استاستقامت هموار بودن است بی تلون. و آن .« فاستقم كما أمرت » : از میدان عزم میدان استقامت زاید. قوله تعالىسه قسم است: استقامت افعال، و استقامت اخلاق، و استقامت انفاس. استقامت افعال قرایانر است، و اگر نهمرائیانند، و استقامت اخلاق موقنانر است، و اگر نه منحرفانند، و استقامت انفاس عارفانراست، و اگر نهمدعیانند. استقامت افعال را سه گواهست: ظاهر وی بموافقت، و باطن وی بمخالصت، و مزد بر خود بملامت.و استقامت اخلاق را سه نشانست. اگر جفا گویند عذر گوئی، و اگر ایذاء نمایند شكر دهی، و اگر بیمار شوندبعیادت روی. و استقامت انفاس را سه گواهست: بنفس می كوشی تا با قیمت گردی، و عمر یكنفس دانی تاآزاد باشی، و بر نفس متفحص باشی تا سید گردی. و بدانكه عمر هر نفس كه گذشت یا خصمست یا شفیع، درهر نفس اللهّ را بر بنده منتست و بنده را برابر آن جنایتست. نفس بدبخت دود چراغ كشته است در خانۀ تنگبی در، و نفس نیك بخت چشمۀ روشن است در بوستان آراستۀ به ابر.میدان بیست و نهم تفكرستاز میدان استقامت میدان تفكر زاید. تفكر دلرا، چون پوییدن است نفس را، التفكر هو ترتیب أمور معلومة للتأدیتفكر بر سه قسم است: یكی حرامست، « و تلك الامثال نضربها للناس لعلهم یتفكرون » : الى مجهول. قوله تعالىو یكی مستحبست، و دیگر واجبست. آن قسم تفكر كه حرام است در سه چیز است: در صفات رب العزة، كه آنتفكر تخم حيرتست، و دیگر در جزای كار ویست، كه آن تخم تهمتست؛ سیم در اسرار خلقتست، كه آن تخمخصومتست. و آنكه مستحبست تفكر در صنایع صانعست، كه آن تخم حكمتست؛ و در اقسام حق، كه آن تخمبصيرتست؛ و در آلاء وی، كه آن تخم محبتست سیم تفكری كه واجبست تفكر در كار خویش است، كه آن كارطاعتست، كه آنتخم شرمست؛ و غرض تام جزم آن حزم خود را دیدن، « در » تعظیم است؛ و جستن عیب خویشكه آن تخم بیمست؛ و پروردن نیاز كه جزای آن دیدارست. و آن سه چیزست: تفكر و تدبر و تذكر؛ تفكر در كرد، وتدبر در گفت، و تذكر در بخش: كرد چون، و گفت چه، و بخش چند؛ كرد نغز، و گفت راست، و بخش پاك.www.booknama.com١٤میدان سی ام ذكر استتذكر یاد كار رسیدست و بپذیرفتست، و .« ولا یتذكر الا من ینیب » : از میدان تفكر میدان ذكر زاید. قوله تعالىفرق میان تفكر و تذكر آنست كه تفكر جستنست و تذكر یافتن است. و تذكر سه چیزست: بگوش ترس ندای وعید شنیدن، و به چشم رجا با منادی بوعدهٔ دوست نگریستن، و بزبان نیازمندی منت را اجابت كردن است. تذكربترس میان سه چیزست: فزع سنن پوشیده، و وجل سرانجام نادیده، و تأسف بر وقت شوریده. و تذكر برجا میانسه چیزست: توبۀ كوشنده، و شفاعت نیوشنده، و رحمت تابنده. و تذكرنیاز میان سه چیزست: مناجات پیوسته، وآشنایی از ازل شادی نماینده، و دلى گشاده بمولى نگرنده.میدان سی و یكم فقرستفقر درویشیست، و آن سه است: .« یا ایها الناس انتم الفقراء الى اللهّ » : از میدان ذكر میدان فقر زاید. قوله تعالىفقر اضطرار، و فقر اختیار، و فقر تحقیق. فقر اضطرار سه است: یكی كفارتست، و دیگری عقوبتست، سیمقطیعتست؛ نشان آنچه كفارتست انتظار و صبر است، نشان آنچه عقوبت است ضیق و ضجرست، و نشان آنچهدر صفت منافقانست. و آنكه فقر اختیارست سه است: ،« اذاهم سخطون » : قطیعت است شكوی و سخطستیكی درجه، و دیگری قربت، سیم كرامتست: آنچه درجه است با قناعتست، و آنچه قربتست با رضاست، و آنچهكرامتست بایثارست. و فقر تحقیق سه است: جفا از وی نیست، و نعمت را عدد پیدا نیست، و شكر سزا راو من یرداللهّ فتنته فلن تملك له من اللهّ شیئا اولئك الذین لم یرد اللهّ ان یطهر » : طاقت نیست. قوله تعالى.« قلوبهممیدان سی و دوم تواضعستتواضع فرو .« و عبادالرحمن الذین یمشون علی الارض هونا » : از میدان فقر میدان تواضع زاید. قوله تعالىاستادنست حق را، و آن سه چیزست: حق را جل جلاله، و دین ویرا، و اولیاء ویرا. تواضع دین ویرا سه چیزست:رأی خود را برابر گفت وی باز نداری، و بر سر رسول وی صلى الله عليه وسلم اسناد نجویی، و بر دشمن خویش حق رد نكنی.و تواضع اولیا را سه چیزست: قدر ایشانرا زبر قدر خویش داری، و از خویش ایشانرا اكرام نمائی، و از ظن بدخویش ایشان را آزاد داری. تواضع حق را جل جلاله سه چیزست: فرمان ویرا خوار باشی، وزیر حكم ویپژمرده باشی، و در یاد كردن وی حاضر باشی.میدان سی و سیم خوف استخوف ترس است، و ترس حصار «. و اما من خاف مقام ربه » : از میدان تواضع میدان خوف زاید. قوله تعالىایمانست و تریاق تقوی و سلاح مؤمنست. و آن سه قسم است: یكی خاطر، و دیگرمقیم، سیم غالب. آن ترس كهخاطرست در دل آید و برگذرد؛آن كمینه ترس است كه اگر آن نبود ایمان نبود كه ب یبیم ایمنی روی نیست وبی بیم را ایمان نیست، و نشانهای بیم ناپیداییست، و آن پيرایه ایمانست. هر كس را ایمان چندانست كه بیم است.www.booknama.com١٥دیگر ترس مقیم است، كه آن ترس بنده را ازمعاصی بازدارد، و از حرام ویرا دور كند، و امل مرد كوتاه كند. سیمترس غالبست، و آن ترس مكرست، كه حقیقت بدان ترس درست آید، و راه اخلاص بدان گشاده آید، و مرد رااز غفلت آن باز رهاند. و نشان مكرده چیزست: طاعت ب یحلاوت، و اصرار بی توبه، و بستن در دعا، و علمبی عمل، و حكمت بی نیت، و صحبت بی حرمت، و بستن در تضرع، و صحبت با بدان، و بدتر از این همه دوچیزست: بنده را ایمان دهد بی یقين یا بنده را بوی باز گذارد. و این بیم تایبانست.میدان سی و چهارم وجلستوجل قوی تر از خوفست، و آن ترس زنده .« و قلوبهم وجلة » : از میدان خوف میدان وجل زاید. قوله تعالىدلانست و آن سه چیزست. ترس بر طاعت، و ترس بر وقت، و ترس بر امل. ترس بنده از طاعت بر سه چیزست:از فساد نیت، و تاوان تقصير، و ستدن خصمان. و ترس بر وقت از تغير عزمست، یا از اضطراب اخلاص، یا ازتفرقۀ دل. و ترس بر امل، آن یاد كردن نوایستن است؛ و این ترس بر مقدار مكاشفت است، و دیدار دل، و تیماراز سبق؛ و نگریستن باول دل، بیقرار دارد و مرادرا غرقه. و این بیم بیم عابدانست.میدان سی و پنجم رهبت استرهبت ترسیست از وجل برتر. رهبت سه صفت دارد: .« وایای فاربهون » : از میدان وجل میدان رهبت زاید. قولهعیش را از مردم ببرد، و از خلق جهان ببرد، و ترا در جهان از جهان جدا كند. و نشان آن سه چیزست: همه نفسخود را غرامت بیند، و همه سخن خود را شكایت بیند، و همه كرد خود را جنایت بیند. همواره نازنده و سوزندهبود میان سه حال: آزمودن بیماران، و اخلاص غرقه شدگان، و لأوه مبتهلان. و این ترس زاهدانست.میدان سی و ششم اشفاقستو اشفاق ترس دایم است. .« الذین هم من خشیة ربهم مشفقون » : از میدان رهبت میدان اشفاق زاید. قوله تعالىابریست نور باران. و این ترس نه پیش دعا حجاب گذارد، و نه پیش فراست بند، و نه پیش امید دیوار، این ترسنشنود نیارامد. خداوند اشفاق را كرامت می نمایند، « الا تخافوا ولاتحزنوا » است گدازنده و كشنده، تا كه بشارتو از هم زوال آن ویرا می سوزانند، و نور می افزایند، و فزع تغیير در وی می افگنند. و در غربت ویرا برمی كشند، وعتاب در گوش و دل وی می افگنند. و این ترس عارفانست.میدان سی و هفتم خشوعستاز میدان اشفاق میدان خشوع زاید. و خشوع ترسیست كه خاطر از حرمت نرم كند، و اخلاق را تهذیب كند، وخشوع بیمیست با هشیاری و .« الم یأن للذین آمنوا ان تخشع قلوبهم لذكر اللهّ » : اطراف را ادب كند. قوله تعالىاستكانت. و آن سه بابست: در معاملت ایثار و تحمل در خدمت استكانت و حضور، و در سر شرم و تعظیم. آثارایثار در معاملت سه چیزست: بدان از وی ایمن، و نیكان از وی شاد، و خلق از وی آزاد. و نشان حضور درwww.booknama.com١٦خدمت سه چیزست: حلاوتی كه بدان از درگاه نشكیبد، و مطالعة مقصود كه از آن بخلق نه پردازد، و معاینتتقصير كه خود را حق نه بیند. و نشان تعظیم بر سه چیزست: نزدیك دیدن حق تعالى بخویشتن، و دور دیدنخویش را از وی، و بزرگ داشتن آزمایش وی. و این ترس صدیقانست.میدان سی و هشتم تذلل استاز میدان خشوع میدان تذلل زاید. تذلل بسزای نیاز خویش زیستن است، و بخواری راه بردن است، و بر آن تخمو تذلل سه قسم است: .« و عنت الوجوه للحی القیوم و قد خاب من افتری » : عز دو جهانی كشتن. قوله تعالىتذلل اجابت بصدق امر و معاملت بوفاقت فرمان، و تذلل قصد با طلب حقیقت بزاد خاطر، و تذلل آگاهی ازاطلاع حق بر سر. تذلل قبول امر را سه نشانست: رغبت در علم، و حرص بر ورد، و نظر باریك. وتذلل قصد رابا حقیقت سه نشانست: كم سخنی، و دوستی درویشی، و فكرت دایم. و تذلل آگاهی را از اطلاع حق بر سر سهنشانست: خواب چون خواب غرقه شدگان، و خوردن چون خوردن بیماران و عیش چون عیش زندانیان. و اینطریق مستقیمانست.میدان سی و نهم اخباتستاخبات نرم خوییست، و تنگ دلى، و ترسگاری « و بشر المختبين » : از میدان تذلل میدان اخبات زاید. قوله تعالىمردیست حقیقت اخلاص چشیده، و عذر خلایق بدیده، و از خویشتن رسته. نشان چشیدن اخلاص سه چیزست:از تیمار رزق و از كوشیدن و از ساختن جهان برآسودن، و در مداومت خدمت و استغراق اوقات و تصفیه انفاسآویختن، و جهان و جهانیان و آدمیان و جز از ایشان را از ادای خویش آزاد داشتن. و این سيرت ابدالانست.میدان چهلم البادستالباد .« فاین تذهبون » : از میدان اخبات میدان الباد زاید. الباد با حق زیستن است و بوی پیوستن. قوله تعالىآنگه بود كه هیبت با محبت بیامیزد، و این مقام متصلانست. و نشان آن سه چیزست: گم شدن اسباب در توكلوی، و استهلاك علایق در یقين وی، و فنای احتیال در ثقت وی. گم شدن اسباب وی را سه چیز باز آورد:بی نیازی از جهانیان، و وحشت از خلقان، و آرزوی مرگ. و استهلاك علایق را سه نشانست: رستن از تدبيرخود، و ب ینیازی از تمیز خود، و فراغت از مؤنت خود. فنای احتیال سه چیزست: وقت مقربان، و نفس عارفان،و علم ربانیان.میدان چهل و یكم هیبت استهیبت مقام اصفیاست و درجه .« یعلم ما فی انفسكم فاحذروه » : از میدان الباد میدان هیبت زاید. قوله تعالىاوتادست. هیبت بیمیست كه از عیان زاید، و دیگر بیمها از خبر زاید. هیبت حيرتست كه در دل تابد چون برقاگر نسیم انس در برابر آن نیاید. جان مرد بآن طاقت نیارد، و بیشتر در وقت وجد افتد چنانكه كلیم صلوات اللّهwww.booknama.com١٧علیه را افتاد بطور. و هیبت نه از تهذیب افتد، بلكه از اطلاع افتد. و از آن سه چیز گشاید: خوش گشتن وقت، وگم شدن مرد از خود، و نیست شدن از هوا وحظ. و هیبت كه از بصيرت افتد حكمت زاید؛ و آنچه از تفكر افتدفراست زاید، و آنچه از سماع افتد بكشد یا خرد و حس ببرد.میدان چهل و دوم فرارستفرار با مولى گریختن است. و در تفرق بر خویشتن .« ففروا الى اللهّ » : از میدان هیبت میدان فرار زاید. قوله تعالىبستن است، و از دو جهان رهایی جستن است. گریختن بمولا را سه نشانست: امید از كردار خود بریدن، و براخلاص خود تهمت نهادن، و از دیدن طاعت خود توبه كردن. و در بستن تفرق سه نشانست: همت یگانه كردن،و از تدبير خود بيرون شدن، و حكم را باستسلام گردن نهادن. و رهایی جستن را از دو جهان سه نشانست: ازبیمها بر بیم قطیعت اختصار كردن، و از كوشیدنها بر كوشیدن وقت اختصار كردن، و از امیدها بر امید دیدارنیارامیدن.میدان چهل و سیم رجاسترجا امیدست. و یقين را دو .« یحذر الاخرة و یرجوا رحمة ربه » : از میدان فرار میدان رجا زاید. قوله تعالىپرست: یكی ترس و دیگری امید، كه تواند كه بیك پر بﭙﺮد. امید مركب خدمتست، و زاد اجتهاد، و عدت عبادت.و مثل ایمان چون مثال ترازوست، یك كفه ترس و دیگر امید، و زبانه دوستی كفه ها با خلاق نیكو آویخته.بیت:مرغ ایمانرا دو پر خوف و رجاست مرغ را بی پر پرانیدن خطاست.رجا را سه قسمست: یكی رجای ظالمانست: در گذاشتن جرم را، و پوشیدن عیب را، و باز پذیرفتن خصمان؛ قولهو دیگر رجای مقتصدانست: در گذاشتن تقصير را، و پذیرفتن طاعت .« و یرجون رحمته و یخافون عذابه » : تعالىو دیگر رجای سابقانست: تمام كردن نعمت .« یرجعون تجارة لن تبور » : را، و بیفزودن معونت را؛ قوله تعالى.« یرجعون من اللهّ ما لا یرجون لك » : ازلى را، و زیادتی زندگانی دل را، وحفظ دل و مایه وقت را، قوله تعالىمیدان چهل و چهارم طلب استطلب جستن و كوشیدن است. .« یبتغون الى ربهم الوسیلة أیهم اقرب » : از میدان رجا میدان طلب زاید. قوله تعالىو آن سه قسم است: طلب آزادی،و طلب ثواب، و طلب حق تعالى. اما طلب آزادی از درد قطیعتست، و ازخجالت عتاب، و از ذل حجاب، و این طلب مفتقرانست. و اما طلب ثواب آن طلب بهشتست، و شفاعت، وخشنودی؛ و این طلب مجاهدانست. اما طلب حق تعالى كاری عظیمست، و آن ترك دنیا و آخرتست؛ و خلق آنرابگزاف و سستی مینگرند، و همه چیز را پیش جویند پس یا بند، و حق تعالى را پیش یا بند پس جویند. آنانطالبان حق عزیزانند. فافهم و اللهّ اعلم.www.booknama.com١٨میدان چهل و پنجم رغبت استرغبت خریداریست. رغبت و رهبت دو .« و یدعوننا رغبا و رهبا » : از میدان طلب میدان رغت زاید. قوله تعالىقدم ایمانند که بدان رود، که بیک قدم نتوان رفت، و دوستی سر آن. و جملۀ راغبان سه مردمند: یکی راغبستدر این جهان در ابتلا غرق، و دیگر راغبست در آن جهان در اجتهاد غرق، سیم راغبست در حق در افتقار غرق.و تخم رغبت در دنیا سه چیزست: درازی امل، و اندکی علم، و مردگی دل. و تخم رغبت در آخرت سهچیزست: کوتاهی امل، و نور علم، و زندگی دل. و تخم رغبت در حق سه چیزست: قبول کردن ندای ازلى، وفروشکستن کام دل، و حرمت سر نگاه داشتن.میدان چهل و ششم مواصلت استمواصلت سه چیزست: مواصلت عذر با .« واسجد واقترب » : از میدان رغبت میدان مواصلت زاید. قوله تعالىپذیرفتکاری، و مواصلت جهد و از ملک یاری، و مواصلت دوست داری و از مولى پسندکاری. نشان مواصلتعذر ظاهر گشتن برکات در فعلست، و آرامش در خوی، و خوشی در دل. و نشان مواصلت جهد و توفیق ظاهرگشتن برکاتست بر اسرار، و قبول دلها، و استجابت دعاها. و نشان مواصلت دوست داری و از مولى پسندکاریظاهر گشتن برکاتست بر انفاس، و بزرگی همت، و گشاد حکمت.میدان چهل و هفتم مداومت استمحافظت « حافظوا علی الصلوات والصلوة الوسطی » : از میدان مواصلت میدان مداومت زاید. قوله تعالىمداومتست، و مداومت مقام کردنست در مقصود. و مداومت سه قسم است: مداومت تن بر ورد، و مداومتزبان بر ذکر، مداومت سر بر ضبط. مداومان تن بر ورد سه اند: عابدست بر امید و بیداری با وی همراه، وزاهدست بر بیم و نیازمندی با وی همراه، و زاهدست بر بیم و نیازمندی با وی همراه، و عارفست بر مهر وخجالت با وی همراه. و مداومان بر ذکر سه اند: عذرگوی ملامت با وی همراه، و حاجت خواه اضطرار با ویهمراه، و مناجات گوی لذت با وی همراه. و مداومان بر ضبط سه اند: متفکرست و اعتماد با وی همراه، ومتذکرست اخلاص با وی همراه، و ناظرست افتقار با وی همراه.میدان چهل و هشتم خطرتستاز میدان مداومت به میدان خطرت زاید. و خطرت دل را چنانست که نفس تن را و لحظت چشم را. خطرت سهاست: خطرت بغفلت، و خطرت بیقظت، و خطرت بصوت. اما خطرت غفلت را در آن سه محنت است: وقترا زیان، و دل را پوشش، و شیطانرا طمع. اما خطرت یقظت را در آن سه برکتست: هوا را نقصان، و دشمن رادرد، و وقت را بخت. و اما خطرت صوفت را در آن سه تحفه است: مشغول شدن علم، و پیوستن با حقیقت، ونگریستن بحق. و آنان که برون این خطرة اند همه در خطرند.www.booknama.com١٩میدان چهل و نهم همت استهمت خواستست از دل بقیمت .« قد یعلم ما انتم علیه » : از میدان خطرت میدان همت زاید است قولعه تعالىدل. همتهای عالم سه است: یکی همت در دنیا و آن بوی قطعیست؛ منبع علم مرد آن،و غایت امید وی آن، وقطب آسیا بسعی وی آن؛ نعوذ باللهّ! و اما همت در عقبی، آن برق نجاتست؛ در دست مرد عنان آن، و بر دل ویعنوان آن، و بر روزگار وی نشان آن. و اما همت بحق، آن بشارت فوزست؛ مرد را بیک نیاز از همه نیازهابی نیاز کند، و بیک بند از همه بندها آزاد کند، و بیک در از همه درها مقیم کند. همت کسی قیمت ویست، و آنبهمت از ازل نشان ویست، و بر ابد مهرویست.میدان پنجاهم رعایت استرعایت براستا کردنست و کوشیدن. .« فما رعوها حق رعایتها » : از میدان همت میدان رعایت زاید. قوله تعالىرعایت اهل حق سه چیزست: همت را، و وقت را، و سر را. رعایت همت آنست که یقين را باظن بدل نکنی، واهام را در وسواس نیامیزی، و فراست از تمیز جدا کنی. و رعایت وقت آنست که از علایق ننگ داری، وخویش را از اسباب دریغ داری، و هر نفسی بحق بند کنی. و رعایت سر آنست که خویشتن را بدست امانیندهی، و در زرق خویش میانجی نه پیچی، و از حق طرفة العینی بخود باز نیآیی.میدان پنجاه و یکم سکینه استسکینه آرامش .« هوالذی انزل السکینة فی قلوب المؤمنين » : از میدان رعایت میدان سکینه زاید. قوله تعالىاست که حق بفرستد بر دل دوستان خویش آزادی آن دلها را. و سکینۀ دل در سه جایست: در توحید، و درخدمت، و در یقين. اما سکینۀ توحید را در دل سه علمست: ترس است از روز ناآزموده و شناخت خداوند نااندر یافت، و دوست داشتن وی نادیده. و اما سکینه در خدمت سه عمل کرد: در دل داد بسنت کرد تا باندکتوانگر گشت، و بر اهل اعتماد کرد تا از وسواس آزاد گشت. و سکینه در یقين سه عمل کرد: در دل بتقسیم قسامرضا داد تا از احتیال برآسود، و ضر و نفع از یک جای دید تا از حذر فارغ گشت، و وکیل به پسندید تا ازعلایق رها شد.میدان پنجاه و دوم طمأنینت استو طمأنینت آرامش است با انس. .« یا ایتها النفس المطمئنه » : از میدان سکینه میدان طمذنینت زاید. قوله تعالىو آن سه قسم است: طمانینت بر نقد، و طمانینت بر امید، و طمأنینتست بر مهر. اما طمأنینت بر نقد سه است: ازغافلان بملک، و از غافلان بملک، و از عاقلان بتجربه، و از مخلصان بضمان و طمأنینت بر امید سه است:مزد است مکنسب بدل آرمیده، و مزد است منتظر بدل آرمیده، و مزد است منقطع بدل آرامیده. اما طمانینت رابر مهر سه نشانست: مشغول بودن بکار وی از کار خود، و بیاد وی از یاد خود، و بمهر وی از مهر خود.www.booknama.com٢٠میدان پنجاه و سیم مراقبتستمراقبت به کوشیدنست. و آن سه چیزست: « لا یفترون » : از میدان طمانینت میدان مراقبت زاید. قوله تعالىمراقبت خدمت، و مراقبت وقت، و مراقبت سر. اما مراقبت خدمت بسه چیز توان یافت: بزرگ آمدن فرمان، وبدانستن سنت، و شناختن ریا. و مراقبت وقت بسه چیز توان یافت: بفنای شهوات، و صفای خطرات، وغلبۀ مهر.و مراقبت سر بسه چیز توان یافت: بگم شدن از گیتی، و رها گشتن از خود، و برگشتن از انس.میدان پنجاه و چهارم احسانستاز میدان مراقبت میدان احسان زاید. احسان آنست که سید ولد آدمصلى الله عليه وسلم روح قدس را عليه گفت در جواب وی:اولى تر خلق بیافت این میدان سه مردند: یکی .« خدایرا پرستی چنانکه ویرا م یبینی » « أن تعبداللّه کأنک تراه »غرقه گشته در دریای توحید از زندگانی نومید، و دیگر واله گشته در هیبت، سیم غرقه گشته در وجد؛ هوا در عزمگم شده، و اسباب در جمع گم شده، و تفرق در وجد گم شده، و اسباب در جمع گم شده، و تفرق در وجد گمشده؛ و اسباب در جمع گم شده، و تفرق در وجد گم شده؛ از تن سمع پیدا و بس، و از دل درد پیدا و بس؛ بدلدید، پنداشت که بعیان دید؛ از تلاشی انسانیت و خمود هوا و عنای علایق برست.میدان پنجاه و پنجم ادبستادب بحد زیستن است و قدم باندازه .« الحافظون لحدود اللهّ » : از میدان احسان میدان ادب زاید. قوله تعالىنهادن. و آن در سه چیزست: در خدمت، و درمعرفت، و در معاملت. اما در خدمت اجتهاد و تکلف نه، واحتیاط و وسواس نه، و سماجت و تهاون نه. اما ادب در معاملت سه چیزست: رفق و مداهنت نه، و صلابت ومناقشت نه، و یاد نعمت و لاف نه.میدان پنجاه و ششم تمکنستو لا » : از میدان ادب میدان تمکن زاید. تمکن آنست که کار مرد را ملک گردد که از کوشش باز رهد. قوله تعالىتمکن از سه چیز باید: جستن از خوی در سه جای، و از تن در سه جای، و از دل .« یستخفنک الذین لا یوقنوندر سه جای. اما تمکن در خوی، در بیم و در خشم و در حاجت. و اما در تن، در سه جای: در بیماری، و درغریبی و در درویشی. و از دل در سه جای: و در تمییز، و در همت.میدان پنجاه و هفتم حرمتستحرمت آزرم داشتنست. آن سه قسم .« ما لکم ترجون للهّ وقار » : از میدان تمکن میدان حرمت زاید. قوله تعالىاست: احترام خدمت را، و احترام ذکر را، و احترام سر را. احترام خدمت را سه نشانست: عين آنرا در دین شکوهداری، و بهدایت آن از مولى شادی کنی، و نفس خود را در آن بتقصير متهم کنی و معیوب بینی. اما احترام ذکرwww.booknama.com٢١را سه نشانست: سخن هزل را در ذکر حق نیامیزی، و در غیبت دل مولى را یاد نکنی، و بی وی خود را خوانیوی را خود باشی. اما احترام سر را سه نشانست: اگر م یترسی مهر نبری، و اگر امید داری خود حق نه بینی، واگر گستاخی کنی تعظیم نگاه داری.میدان پنجاه و هشتم غيرت استاز میدان حرمت میدان غيرت زاید. غيرت رشکست بر چیزی که غير آن بجای آن چیز نیست. و آن سه چیزست:عمرست، و دلاست، و وقت است. اما عمر دوکانست، و خرد پيرایه، و دین مایه، و مؤمن بازرگان: و هرچه ازعمر گذشت تاوانست یا درمان؛ و آن نفس که در آنیم یا تحفه است یا داغ؛ و آنچه از عمر مانده است یازهرست یا تریاق. و دل خزینۀ مردست، و شیطان دشمن، و مراقبت قفل آن. و مؤمن محتاج: هر چه از نفسمی کاهد در دل م یافزاید، و هرچه در دنیا می زاید از قیمت می کاهد، و هرچه در دعوی می افزاید از مایهمی کاهد. وقت مرد ساعت غیبت مردست از خود: هر آنکه آنرا بر مرد بپوشاند یا ببرد، دشم نترست ویرا از قاتلوی؛ و هرکه آنرا بر وی تقویت کند، بر وی گرام یترست از زایندهٔ وی؛ وقت بر خداوند وقت گرام یترست از دوجهان وی.میدان پنجاه و نهم جمع استجمع از پراکندگی سه چیز برستن .« ثم ذرهم فی خوضهم یلعبون » : از میدان غيرت میدان جمع زاید. قوله تعالىاست: برستن دلست و نیت و وقت؛ ناپراکندگی دلرا سه نشانست: نا بایستن افزونی، و وحشت از خلق، و ملامتاز زندگانی. و نشان ناپراکندگی نیت سه چیزست: شيرینی خدمت، و آرزومندی بعلم، و موافق افتادن قصد. ونشان ناپراکندگی در وقت سه چیزست: حلاوت مناجات، و تولد حکمت، و صحت فراست.میدان شصتم انقطاعستانقطاع از غير حق بریدن است، و با حق « انی مهاجر الى ربی » : از میدان جمع میدان انقطاع زاید. قوله تعالىبودنست. منقطعان با حق سه مردانند: یکی بعذر، و دیگر بجهد، سیم بکل. منقطع بعذر را سه نشانست: نفسمرده، و دل زنده، و زبان گشاده. و منقطع بجهد را سه نشانست: تن در سعی، و زبان در ذکر، و عمر در جهد. ومنقطع بکل را سه نشانست: با خلق عادیت، و با خود بیگانه، و از تعلق آسوده.میدان شصت و یکم صدقستصدق راستیست. و صدق را .« رجال صدقوا ما عاهدهم اللهّ » : از میدان انقطاع میدان صدق زاید. قوله تعالىسه درجه است: اول درجه ظاهر، و باطن، و غیب. اما آنچه ظاهرست سه چیزست: در دین صلابت، و درخدمت سنت، و در معاملت حسنت. و آنچه باطنست سه چیزست: آنچه گویی کنی، و آنچه نمایی داری، و ازwww.booknama.com٢٢آنچه که آواز دهی باشی. و آنچه غیب است سه چیزست: آنچه خواهی یابی، و آنچه نیوشی به بینی، و بنزدیکوی آنچه می شمری باشی.میدان شصت و دوم صفاستاهل صفا سه گرو هاند: .« فما و هنوا لما اصابهم فی سبیل اللهّ » : از میدان صدق میدان صفا زاید. قوله تعالىیکی از آن فرشتگانند، از شهوت پاک، و از تهمت دور، و از غفلت معصوم. و دیگر گروه انبیااند صلوات اللهّعلیهم، از تراجع پاک، و از زینت دور، و از معاصی معصوم. و دون انبیا یک گرو هاند از مومنان اهل صفا، وایشان قومی اند از سلطان نفس رسته، و دلها با مولى پیوسته، و سرها باطلاع وی آراسته.میدان شصت و سیم حیاستحیا شرمست، و شرم حصار دین، و شرم علمیست .« فیستحیی منکم » : از میدان صفا میدان حیا زاید. قوله تعالىاز علمهای کرم. شرم غافلان از خلقست، و شرم جوانمردان از فرشتگان، و شرم عارفان از حق، از خلق آنکسشرم دارد که از آب روی خود بترسد، و از قبول ایشان نیوشد، و عظمت اللهّ نشناسد. و از فرشتگان شرم آنکسدارد که بر غیب اعتماد دارد، و از گناه باک دارد، و از حساب اندیشه دارد. و از حق شرم آنکس دارد که دل بینادارد، و سر آشنا دارد، و ضمير از ریبت جدا دارد.میدان شصت و چهارم ثقت استثقت بستن گذاشتنست و .« فهو رب السماء والارض انه لحق » : از میدان حیا میدان ثقت زاید. قوله تعالىاستواری امید. و آن از سه چیز خیزد: از صدق تصدیق، و از حسن ظن، و از صفای نظر. از صدق تصدیق سهچیز زاید: خوف سوزنده، و رجای انگیزنده، و انس نوازنده. و از حسن ظن سه چیز زاید: خرسندی باندک، وشکیبایی در کار، و همداستانی بمرگ. و از صفای نظر سه چیز زاید: فتوح لفظی، و اشارات غیبی، و حکمتلدنی.میدان شصت و پنجم ایثارستایثار برگزیدن .« و یؤثرون علی انفسهم و لوکان بهم خصاصة » : از میدان ثقت میدان ایثار زاید. قوله تعالىدنیا بر خلق، که ثنا از شغل به، و دعا « از » اولیترست بر آنچه کمینه تر. بر نیکوتر ایثار در سه چیزست: یکی ایثاراز گنج مه، و بهشت از بها برتر. و دیگر ایثار از عمر بر دل، که دل از زندگانی بهتر، و فراغت از جوانی برتر، وآشنایی از جان عزیزتر. سیم ایثار از علایق بر دین، که دین در فراغت بیاساید، و در خلوت نیالاید، و در تفکربیفزاید.www.booknama.com٢٣میدان شصت و ششم تفویض استتفویض کار .« و افوض امری الى اللهّ ان اللهّ بصير بالعباد » : از میدان ایثار میدان تفویض زاید. قوله تعالىبخداوند باز گذاشتن است. و آن در سه چیزست: در دین، و در قسم، و در حساب خلق. تفویض در دین آنستکه تکلف خود در آنچه وی ساخت نیامیزی، و هر چه وی برخصت فرو نهاد در آن نیاویزی، و چنانکه آنمیگردد با آن میسازی. و تفویض در قسم آنست که بمحنت احتیال عقل خود را عذاب نکنی، و ببهانۀ دعا باحکم معارضه نکنی، و باستقصاء طلب یقين خود متهم نکنی. و تفویض در حساب خلق سه چیزست: اگرایشانرا بگناهی مبتلا بینی آنرا شقاوت نشمری و بترسی، و اگر بر طاعت بینی آنرا سعادت نشمری و امید داری،و بظاهر محتمل ایشانرا نداری و تصدیق ایشانرا مطالب نکنی.میدان شصت و هفتم فتوح استفتوح نامیست آنرا که .« ما یفتح اللهّ للناس من رحمة فلا ممسک لها » : از میدان تفویض میدان زاید. قوله تعالىاز غیب ناجسته و ناخواسته آید. و آن سه قسمست: یک قسم از آن فا ارادت رزق و عیش است، و آنرا سهشرطست: نامطلوب، و نامکتسب، و نامنتظر. و دیگر آن علم لدنی است نا آموخته با شریعت موافق، و ناشنیده بادل آشنا، و ناآزموده در حکمت پسندیده. سیم نشانهای غیبی از بشارت خوابهای نیکو، و دعای نیکان، و قبولدلها.میدان شصت و هشتم غربتستاولو بقیة غربااند، و آن غربا کیانند «. أولوا بقیة ینهون عن الفساد » : از میدان فتوح میدان غربت زاید. قوله تعالىطوبی ایشانرا. جملۀ غربا سه گرو هاند: اول گروه بيرون ماندگان از خا نمان: زندگان همانانند، و مردگانشهیدانند، و فردا شفیعانند. و دیگر گروه مومنانند در میان منافقان: زندگان مجاهدان، و مردگان شهیدان، و فرداشفیعان. سیم گروه عارفان اند در میان غافلان: بتن در زمين اند، و بدل در آسما ناند، و با جهان و جهانیانبیگانگانند.میدان شصت و نهم توحیدستفاعلم انه » : از میدان غربت میدان توحید زاید. توحید یکتا گفتن است، و یکتا دیدن، و یکتا دانستن، قوله تعالىاما یکتا گفتن سر همه علمهاست، و در همه معرفت دنیا و دین، و حاجز میان دوست و دشمن. .« لا اله الا اللهّشهادت علمست، و اخلاص بنای آن و وفا شرط آن.و گفتار توحید را و ظاهر آنرا و باطن آنرا سه وصفست: اول گواهی دادن الهّ تعالى را بیگانگی در ذات، و پاکیاز جفت و فرزند و انباز و یار، سسبحانه و تعالى! و دیگر گواهی دادن اللهّ را بیکتایی در صفتها که در آن بی شبهاست، و آن ویرا صفت است نامعقول، کیف آن نامفهوم و ما محاط و نامحدود و دور از اوهام، و در آن نام نهمشارک و نه مشابه، سبحانه و تعالى! سیم گواهی دادن است اللّه را بیکتایی بنامها حقیقی ازلى، که نامها ویراحقیقتست و دیگر آنرا عاریتی. آفریدهٔ ویرا هم نام هست؛ آنچه نام ویست آن نام ویرا حیقتست قدیم ازلى وwww.booknama.com٢٤سزای وی، و آنچه نامهای خلقانست آفریده است محدث بسزای ایشان. اللهّ و رحمن نامهای ویست که بداننامها کسی دیگر را نخوانند.و اما یکتا دیدن وی در اقرارست و در آلا: و اما یکتایی در اقرار آنست که بنهادن قدرها متوحدست یگانه بعلمواسع ازلى و حکمت واسع ازلى، و کس را جز از وی علم آن و حکمت آن نیست. دیدن آن بر حکمت است، وراست دانستن آن بر حيرتست، و پیش بردن آن بر قدرتست؛ کس را جز وی آن نیست. و اما یکتایی وی در اقسامبخششهای ویست بخودی خود میان خلق، بسزای قدر هرکس دیده، بصلاح هرکس دانسته، و وقت نگاه داشته.و اما یکتایی در آلای وی بیگانگی ویست: معطی ویست و یکتا؛ نه کس را جز از وی شکر و منت، و نه بکسجز از وی حول و قوت، نه دیگری را جز از وی منع و محنت.اما یکتا دانستن در خدمتست، و در معاملتست، و در همتست. اما در خدمت ترک ریاست، و رعایت اخلاص، وضبط خاطر. اما در معاملت تصفیت سرشت، و تحقیق ذکر، و دوام اعتماد. و اما در همت کم کردن هر چه جز ازوی، و فراموش کردن هر چه جز از وی، و بازرستن به آزادی دل از هر چه جز از وی.میدان هفتادم تفریدست.« ذلک بان اللهّ هوالحق و أن ما یدعون من دونه هو الباطل » : از میدان توحید میدان تفرید زاید. قوله تعالىحقیقت تفرید یگانه کردن همتست، بیان آن در توحید برفت. و اقسام تفرید سه است: یکی در ذکرست، و یکیدر سماع، و یکی در نظر. در ذکر آنست که در یاد وی نه بر بیم باشی از چیزی از وی، و نه در طلب چیزیباشی جز از وی، و نه برکوشیدن چیزی باشی بجز از وی. و در سماع آنست که در گوش سر از سه ندای ویبریده نیاید: یک ندای بازخواندن باخود در هر نفسی؛ دیگر ندای فرمان بخدمت خود در هر طرف؛ سیم ندایملاطفت در هر چیز. و در نظر آنست که نگریستن دل از وی بریده نیاید، و نشان آن سه چیزست: یکی آنکهگردش حال مرد را بنگرداند، ودیگر آنکه تفرقۀ دل بهیچ شاغل مرد را درنیابد، سیم آنکه مرد از خود بیخبرماند.میدان هفتاد و یکم علم استعلم دانش است. و آنرا اقسام سه است: .« و ما بعقلها الا العالمون » : از میدان تفرید میدان علم زاید. قوله تعالىعلم استدلالى، و علم تعلیمی، و علم من لدنی است. اما استدلالى ثمرات عقول اند، و عواقب تجار باند، وولایت تمییز که آدمیان بدان مکرم اند بر تفاوت درجات، و اما تعلیمی آنست که خلق از حق شنیدند در بلاغ، واز استادان آموختند در تلقين، که دانایان بدان عزیزند در دو جهان. اما لدنی سه علمست: یکی علم حکمت درصنایع دانش آن یافته بنشان، و دیگر علم حقیقت در معاملت با حق یافته با نشان، سیم علم حکم پرنده از حقبدیده از غیب، و آن خضر راست صلوات اللهّ علیه.www.booknama.com٢٥میدان هفتاد و دوم بصيرتستبصر دیده ور کردنست، و ابصار سه .« جعل لکم السمع والابصار » : از میدان علم میدان بصيرت زاید. قوله تعالىاست: اول بصر عقلست، دوم بصر حکمتست، سیم بصر فراست است. اما بصر عقل قواید آن سه است: یکیشناختن سود و زیان خود، و کوشیدن عواقب خود، که آن سبب رستن است از ملامت؛ دیگر بدیدن مراتب خلق،و طاقت هر کسی در خوی، و قوت هر یکی در خود، و بهرهٔ هر یک در عزم، و این سبب سلامت است؛ سیمبدیدن اولیتر هر چیز در هر کار و در هر هنگام و با هرکس، و این لباس کرامتست؛ و همه موازین عقل اند و جزازین همه محنتست. و اما بصر حکمت را سه علامت است: بدیدن شفقت در هر فرصت تا جنگ برخیزد، ئبدیدن حيرت در هر قسمت تا شتاب برخیزد، و بدیدن اشارت حق در هر صنعیت تا آشنایی زاید، و شادی اینطریق خصوصیتست. و اما فراست بر سه نوعست: تفرس بتجربت و این همه ممیزانرا هست، و فراست باستدلالو این همه عاقلانرا هست، و فراست بنظر دل و این بدان نورست که مومنان در دل دارند. فراست تجربتی بدیدهاست یا شنیده یا بخرد در یافته؛ و فراست استدلالى قیاس شرعیست در دین، و قیاس عقلی در جز از دین، وقیاس طبیعی که عامه راست؛ و فراست نظری برقیست که در دل تابد و راست آید، یا هاجی که در ضميری آید وآخر آن هاجی حقیقت بود، یا وقوفست بقطع برحکم غیبی بعینه، و آن خضرعليه.میدان هفتاد و سیم حیاتستزندگانی دل سه چیزست. و هر دل .« او من کان میتا فاحییناه » : از میدان بصيرت میدان حیات زاید. قوله تعالىکه در آن ازین سه چیز چیزی در وی نیست مردارست: یکی زندگانی بیم است با علم، و دیگر زندگانی امید باعلم، سیم زندگانی دوستی با علم. زندگانی بیم دامن مرد پاک دارد، و چشم وی بیدار، و راه وی راست. وزندگانی امید مرکب ببردارد، و زادش تمام، و راه نزدیک. و زندگانی دوستی قدر مرد بزرگ دارد، و سرویآزاد، و دل وی شاد. بیم بی علم بیم خارجیانست، و امید ب یعلم امید مرجیانست، و دوستی ب یعلم دوستیاباحتیانست. و آن علم علم حدست و شرط در بیم و امید و در دوستی.میدان هفتاد و چهارم حکمتستحکمت دیدن چیزیست چنانکه آن .« یؤتی الحکمة من یشاء » : از میدان حیات میدان حکمت زاید. قوله تعالىچیزست. میان عقل و علم درج های شریفست، میان انبیا و اولیا مقسوم. و آن سه درجه است: یکی درجۀدیدنست، و دیگر درجۀ گفتنست، سیم درجۀ بدان زیستنست. درجۀ دیدن شناختن کاریست بسزای آن کار، ونهادن آن چیزست بجای آن چیز، و شناخت هرکس در قالب آنکس؛ و این عين حکمتست. و درجۀ راندن هرسخنست در نظير آن، و بدیدن آخر هر سخن در اول آن، و شناختن باطن هر سخن در ظاهر آن؛ و این بنایحکمتست. اما درجۀ زیستن بحکمت و زن معامله با خلق نگاه داشتنست میان شفقت و مداهنت، و وزن معاملهنگاه داشتنست میان شفقت و مداهنت، و وزن معامله نگاه داشتن با حق میان هیبت و انس؛ و این ثمرهٔحکمتست، فافهم.www.booknama.com٢٦میدان هفتاد و پنجم معرفتستمعرفت «. تری اعینهم تض من الدمع مما عرفوا من الحق » : از میدان حکمت میدان معرفت زاید. قوله تعالىشناخت است. و این سه بابست و سه درجه بر سه تربیت: اول باب شناخت هستی است و یکتایی با هممانستنی؛ و دیگر شناخت تواناییست و دانایی و مهربانی؛ سیم شناخت نیکوکاری و دوست داری و نزدیکی. ومعرفت اول باب بنای اسلامست، و دیگر باب بنای ایمانست، و سیم باب بنای اخلاصست. راه فرا باب اولبدیدهٔ تدبير صانعست در گشاد و بند صنایع؛ و راه بباب دوم بدیدار حکمت صانعست در خور شناختن نظایر؛ وراه بباب سیم بدیدار لطف مولى است در شناختن کارها و فرو گذاشتن جرمها، و این باب باز پسين میدانعارفانست و کیمیای محبان و طریق خاصان، طریق دل آرایی و شادی افزایی و مهرگشایی.میدان هفتاد و ششم کرامتستکرامت از باری تعالى بر مراتب است .« وجعلنی من المکرمين » : از میدان معرفت میدان کرامت زاید. قوله تعالىآنست؛و دیگر کرامت « کرمت علی » از عد و حد بيرون. اما قوانين آن سه اند: یکی کرامت هدایت و اجتباءآنست. کرامت هدایت سه « وجعلنی من المکرمين » ، آنست؛ سیم کرامت بقربت است « کرمنا بنی آدم » ، کفایتنشانست: استقامت احوال در اسلام، و متابعت سنت در اخلاق و خدمت، و صدق یقين در قسمت. و کرامتکفایت را سه نشانست: رزق و روز بروز بی حیلت، و خصومنت و عافیت بی حیلت، و ناز و خوی خوشبی مداهنت و تذلل. وکرامت بقربت را سه نشانست: سبکباری خدمت، و وفاق استقبال، ومفاوضة خير ومستجابی دعا.میدان هفتاد و هفتم حقیقت استاصول حقایق سه است با آنکه .« و علمناه من لدنا علما » : از میدان کرامت میدان حقیقت زاید. قوله تعالىشرایع همه حقایقست و هر چه حقست همه حقیقتست. از آن سه حقیقت یکی آنست که اللهّ تعالى بدانعالمست و بدان واقف و یکتا و بس، علم خدای بپا و سر هر کار و نهاد هر کار علم آن ویراست، و اسرار وی دراحکتم وی، و تأویل پوشیده های وی بر خلق وی. ودیگر حقیقت آنست که در خضر آموخت صلوات اللهّ علیه،پوشیده بر موسیعليه، و خضر عليه بدان دانا؛ و از آن سه چیز در تنزیل پیدا کرد: شکستن کشتی، و کشتن غلام،و راست کردن دیوار. سیم حقیقت آنست که حکیمان بدان بینااند، و عارفان بدان دانا، و مبتصران از آن آگاه؛ وابصار .« فاذا هم مبصرون » . آن هزار جزوست بهزاد درجه بر سه ترتیب. اول الهام، و دیگر فراست، سیم ابصاردیدن چیزیست چنانکه آنست بنزدک اللهّ و بدید هور کردن اللهّ آن چیز رهی را آنچه خواهد چندانکه خواهد آنراکه خواهد.www.booknama.com٢٧میدان هفتاد و هشتم ولایتستاز میدان حقیقت میدان ولایت زاید. ایشان که اهل این طبقه اند اولیااند، و اوتاد در میان ایشان. قوله تعالى:و اولیا را سه نشانست: سلام دل، و سخاوت نفس، و .« ألا ان اولیاء اللهّ لاخوف علیهم و لا هم یحزنون »نصیحت خلق. سلامت دل رستگی از سه چیزست: گله از حق، و جنگ با خلق، و بسند با خود. و سخاوتنفس را سه نشانست: دست بداشتن از آنچه خودخواهی، و بدل باز داشدن از آنچه خلق درآنند، و منتظر نبودنچیزی بیشی را از دنیا. و نصیحت خلق را سه نشانست: نیکوکارانرا یاری دادن، و بر بدکاران ببخشودن، و همۀ رنیک خواستن. این اخلاق اصل این نیکودلیست، و جوانمردی، و کم آزاری.میدان هفتاد و نهم تسلیم استتسلیم خویشتن بحق سﭙﺮدنست. هرچه میان .« و سلموا تسلیما » : از میدان ولایت میدان تسلیم زاید. قوله تعالىبنده است با مولى تعالى از اعتقاد و از خدمت و از معاملت و از حقیقت بنا بر تسلیمست. و این سه قسم است:یکی تسلیم توحیدست، و دیگر تسلیم اقسامست، سیم تسلیم تعظیمست. تسلیم توحید سه چیزست: خدایرا نادیدهبشناختن، و نا دریافته را پذیرفتن، و ب یمعاوضۀ چیزی پرستیدن. و تسلیم اقسام سه چیزست: بر وکیل وی اعتمادکردن، و بظن نیکو حکم پذیرفتن، و کوشش در حظ نفس بگذاشتن. و تسلیم تعظیم سه چیزست: سعی خود رادر هدایت وی کم دیدن، و جهد خود در معونت وی کم دیدن، و نشان خود در فضل وی کم دیدن.میدان هشتادم استسلامستاستسلام حقیقت اسلامست. و .« وأمرنا لنسلم لرب العالمين » : از میدان تسلیم میدان استسلام زاید. قوله تعالىآن سه درجه است: اول از شرک برستن، و دیگر از خلاف برستن، سیم از خود برستن. شرک سه است: شرکبزرگ خود معروفست، و شرک میانين شکست، و شرک کهين ریاست. هر که ازین سه شرک برست از سه کارعظیم برست. و خلاف سه است: بدعت در دین، و سخط بر حکم، و شکستن عهد. ورستن از خود سه چیزست:رستن از پسند خویش، و احتمال خویش، و تحکیم خویش.میدان هشتاد و یکم اعتصام استو .« واعتصموا بحبل اللهّ جمعیا » : از میدان استسلام میدان اعتصام زاید. اعتصام دست بر زدنست. قوله تعالىآنست؛ و دیگر دست بقرآن « فقد استمسک بالعروة الوثقی » اعتصام سه است: اول دست بتوحید زدنست، که« و من یعتصم باللهّ » آنست؛ سیم دست بحق زدنست، که « اعتصموا بحبل اللهّ » زدنست و کار کردن بدان، کهآنست. اعتصام بتوحید سه چیزست: درست بدیدن که پادشاه یکتاست، و کار از یک جای، و حکم از یک در. واعتصام بقرآن سه چیزست: بدانستن که دین بقرآنست، و آرندهٔ قرآن، و پذیرفتگاران قرآن. و اعتصام بحق سهچیزست: دست اعتماد بضمان وی زدن، و دست نیاز ببر وی زدن، و دست مهر بلطف وی زدن.www.booknama.com٢٨میدان هشتاد و دوم انفرادستقل انما اعظکم بواحدة ان تقوموا للهّ » : از میدان اعتصام میدان انفراد زاید. انفراد یگانه گشتن است. قوله تعالىانفراد بر سه وجه است: انفراد قاصدانست در تجرید قصد، وا نفراد متوکلانست در صحبت « مثنی و فرادیتوکل، و انفراد واجدانست در صولت هیبت یا در نسیم انس. انفراد قاصدانرا سه نشانست: قدم از خود و از دوگیتی بر گرفتن، و خویشتن در پیش خویش نبندیدن، و از حق بجز حق خرسند نابودن. و انفراد از متوکلان سهچیزست: از اسباب بر نا رسیدن، و علایق نپذیرفتن، و از تدبير خود بگریختن. و انفراد واجدان سه چیزست:نفس فانی، و دل غایب، و نفس غرق.میدان هشتاد و سیم سرستسر آن خلاصه مردست که با حق دارد، و .« واللهّ یعلم اسرارهم » : از میدان انفراد میدان سر زاید. قوله تعالىنهان که هرگز زبان از آن عبارت نتواند کرد، و مردانرا از خود حکایت نتوان کرد. و آن سه استک یکی از آدمیاننهان، و دیگر از فرشتگان نهان، و سیم از خود نهان، آنچه از آدمیان نهانست خدمت خلوتست؛ و آنچه ازفرشتگان نهانست مکاشفۀ حقیقت است؛ و آنچه از خود نهانست استغراق در مواصلت حق است. و شرایطخدمت خلوت سه چیزست: شناختن علم خدمت، و ضایع ناکردن حق خلق، و بازداشتن ایذاء خود از خلق؛هرکرا چنين باشد خلوت جنایت باشد. و علامات مکاشفت حقیقت سه چیزست: فراخی دل پذیرفتن قدرت را،و تاریک دیدن عذرهای خلق را، و دیده باز کردن آلاء حق را جل جلاله و تم افضاله. و استغراق در مواصلتحق طرفیست چون برق که بنده را چشم دل بر حق آید میان سه چیز: بیم از یک چیز، و امید بیک چیز، و مهردر یک چیز؛ و آن چیز حق، و هر چه جز از وی ناچیز و گم.میدان هشتاد و چهارم غناستغنا توانگریست جملۀ آن سه چیزست: غنای .« و وجدک عایلا فاغنی » : از میدان سر میدان غنا زاید. قوله تعالىمال، و غنای خوی، و غنای دل. غنای مال بر سه گونه است: آنچه ار حلالست محنتست، و آنچه از حرامستو ؛« الغنی عن النفس » لعنتست، و آنچه افزونیست عقوبتست. و غنای خوی از نفس است که در خبرست کهاست « غناء القلب » غنای نفس سه چیزست: خشنودی،و خرسندی، و جوانمردی. و غناء دل سه چیزست، و آنکه در خبر است: همت از دیا مهمتر، و مراد از بهشت بزرگتر، و آرام از هفت آسمان و زمين برتر.میدان هشتاد و پنجم بسط استبسط .« افمن شرح اللهّ صدره للاسلام فهو علی نور من ربه » : از میدان غنا میدان بسط زاید. قوله تعالى و تبارکگشادن مولى است دل و وقت و همت بنده را. و آن بر سه گونه است: یکی بسط دعا را، و دیگری بسط خدمترا، و سیم بسط طلب را. بسط دعا را سه نشانست: مناجات با حرمت، و تضرع با هیبت، و سؤال باستخارت. وبسط خدمت را سه نشانست: کار فراوان برش آسمان، و ورد فراوان از خلق نهان، و دل بوقت ورد شتابان. وwww.booknama.com٢٩بسط طلب را سه نشانست: سماع اندک و فایده فراوان، و خدمت اندک و حلاوت فراوان، و فکرت اندک ودیدار فراوان.میدان هشتاد و ششم انبساطستانبساط نزدیکی .« فأووا الى الکهف ینشر لکم ربکم من رحمة » : از میدان بسط میدان انبساط زاید. قوله تعالىنیوشیدن و دیدار خواستن است. جویندگان دیدار سه مردند: مردی مقتدی بدعای مصطفیصلى الله عليه وسلم که گفت:دعا می کنند، و ویرا سه چیز: بجای بدیدار گردیدن، و خویشتن را سزاوار « اسألک لذة النظر الى وجهک »ندیدن، و بمصطفیصلى الله عليه وسلم پی بردن؛ و مردیست در غفلت خواهنده، و بر عادت جوینده، و در اصل بدیدار گرونده.سیم مردیست منبسط نفس سوخته، و دل افروخته، و جان بآرزو آمیخته.میدان هشتاد و هفتم سماعستسماع بیدار کردنست از .« ولو علم اللهّ فیهم خيرالاسمعهم » : از میدان انبساط میدان سماع زاید. قوله تعالىخواب و جنبانیدنست از آرام و آب دادنست کشته را، تا خفته کیست و آرامیده کیست و کشته چیست. سماع زندهکننده است، و اهل سماع سه مردانند: یکی آنست که حظ وی از سماع معنیست و حاصل آن؛...؛ سیم آنست کهحظ وی لطیفه ایست میان صوت و معنی و اشارات آن. اما آن پیشين استقبال کرد سماع را بسه چیز: بگوش سر،و آلت تمییز، و حرکت طباع؛ سماع ویرا باز آورد از سه لذت: یکی از آسایش، و از غم و از شغل. اما مرد دوماستقبال کرد سماع را بسه چیز: بگوش، و لطافت نظر، و فایده جستن به نیاز؛ تا باز آورد او را آن سماع دوتحفه: راحت از درد، و نکته از حکمت. و اما سیم مرد استقبال کرد سماع را به سه چیز: بنفس مرده، و دلتشنه، و نفس سوخته؛ تا باز آورد او را نسیم انسی، و یادگار ازلى، و شادی جاودانی.میدان هشتاد و هشتم اطلاعستاطلاع مستمع مطلع .« سنریهم آیاتنا فی الافاق و فی انفسهم » : از میدان سماع میدان اطلاع زاید. قوله تعالىشدن ویست بر نصیب خود از حق. و آن مردان س هاند: اطلاع مستمع بقرآن بدل زنده بار زنده بار آورد او را سهچیز: بیمی از خطا باز دارنده، و امیدی بر خدمت دارنده، و سکینه با حکم سازنده؛ و اطلاع مستمع علم بدلفراغ بار آورد ویرا سه چیز: نزهت در کوشش، و هدایت در عقل، و توانگری در دل؛ و اطلاع مستمع اشارتبدل بینا بارآورد ویرا سه چیز: مددی از معرفت، و برقی از هیبت، و نسیمی از قرابت.میدان هشتاد و نهم وجدستوجد آتشی است افروخته میان .« و ربطنا علی قلوبهم اذقاموا » : از میدان اطلاع میدان وجد زاید. قوله تعالىسنگ اختیار و آهن نیاز. و آن بر سه وجه است: وجدیست نفس را، و وجدیست دلرا، و وجدیست جانرا. اماآنچه نفس را افتد بر عقل زور کند، و صبر هزیمت کند، و نهانیها آشکارا کند؛ و این وجد معنویست. اما آن وجدwww.booknama.com٣٠که دلرا افتد بر طاقت زور کند تا حرکت کند و بانگ کند و جامه بدرد؛ و این وجد معنویست. اما آن وجد کهجانرا افتد حظ وی از حق نقد کند، و نفس وی در حقیقت غرق کند، و جان وی آهنگ بریدن کند؛ این واجدمنظور است که حق بوی نگریست.میدان نودم لحظه استلحظ واجد « انظر الى الجبل فان استقر مکانه فسوف ترانی » : از میدان وجد میدان لحظه زاید. قوله تعالىبرافتادن چشم واجدست بر مرادی در نهان. آن سه مردانند: هیبت زده که مراد جست، مکر دید، کشته شد تانزدیک؛ و محبیست که دوست جست، نشان دید. ببرید تا نزدیک؛ و خداوند انس است که بوقت نگریست، نوردیده غرق گشت تا نزدیک. مرد پیشين در خدمت افتاد و زهد، و مرد در حرمت افتاد و شرم، و مرد باز پسين ازخود جدا ماند و رست. فافهم.میدان نود و یکم وقتستوقت آنست که جز حق در نگنجد. .« جئت علی قدر یا موسی » : از میدان لحظه میدان وقت زاید. قوله تعالىمردان در آن وقت سه اند: وقت یکی سبکست چون برق، و وقت یکی پاینده است، و وقت یکی غالب است.آنچه چون برقست غاسلست شوینده؛ و آنچه غالبست قاتل است کشنده. اما آنچه چون برقست از فکرت زاید، وآنچه پاینده است از لذت ذکر زاید، و آنچه غالبست از سماع نظر زاید. آنچه چون برقست دنیا فراموش کند، تاذکر آخرت روشن کند؛ و آنچه پاینده است از آخرت مشغول کند، تا حق معاین گردد؛ و آنچه غالبست رسومانسانیت محو کند، تا جز حق جل جلاله نماند.میدان نود و دوم نفس استنفس خداوند وقت آنست که از وی .« فلما افاق قال سبحانک » : از میدان وقت میدان نفس زاید. قوله تعالىچیزی در چیزی در آن نیامیزد. نفسهای اهل حقیقت سه است: نالۀ تایبست، و خروش واله، و نعرهٔ واجد. امانالۀ تایب دیو راند، و گنااه شوید، و دل گشاید. و اما خروش واله مهر دنیا شوید، و اسباب سترد، و خلق فراموشکند. و اما نعرهٔ واجد در جان آویزد، و دل تشنه کند، و حجاب سوزد.میدان نود و سیم مکاشفه استمکاشفه دیدار دلست با حق. و .« ما کذب الفؤاد ما رأی » : از میدان نفس میدان مکاشفه زاید. قوله تعالىعلامات مکاشفت سه است: استغراق دل از ذکر، و امتلاء سر از ذکر سه چیزست: گفتار حقیقت، و وحشت ازخلق، والهام مناجات. و نشان امتلاء سر از نظر سه چیزست: مستولى گشتن بر احوال، و هموار گشتن ر صدق، ودیده ورگشتن در شادی بزرگتر. و نشان استبصار ضمير بحقیقت سه چیزست: که مرد طمأنینت و سکینت یابد، ووقار فرشتگان، و ثبات بادنیان.www.booknama.com٣١میدان نود و چهارم سرورستجملۀ شادیها سه .« فبذلک فلیفرحوا هو خير مما یجمعون » : از میدان مکاشفه میدان سرور زاید. قوله تعالىاست: یکی شادی حرامست، و یکی شادی مکروه، و یکی شادی واجب. آنچه حرامست بمعصیت شادو آنچه مکروهست .« انه لفرح فخور » « لا تفرح ان اللهّ لا یحب الفرحين » : بودنست، و آن اینست که قوله تعالىو آنچه .« و لا تفرحوا بما اتاکم » « و فرحوا بالحیوة الدنیا » : بدنیا شاد بودنست، و ایسنت که گفت قوله تعالىاما شادی بحرام بدان دل .« فاستبشروا ببیعکم الذی بایعتم به » : واجبست شادیست بحق، و آن آنست که گفتمی رود، و پی ببرد، و دوست دشمن کند. و اما شادی مکروه از آن آبروی کاهد، و فتنه افزاید، و عمر تاوان آید. واما شادی واجب سه شادیست: شادی مسلمانی که بند برگرفت و در گشاد و بار داد؛ و دیگر شادی منتست که ازعتاب آزاد کرد، و از بهشت رها کرد، و بحقیقت شاد کرد؛ سیم دوستیست که مرد را انس داد ب یخلق، و توانگریبی گنج، و عز داد بی سپاه.میدان نود و پنجم انس استانس آسایش است و آرام .« و اذا سألک عبادی فانی قریب » : از میدان سرور میدان انس زاید. قوله تعالىبنزدیک دوست. و آن سه کس راست: مرید صادق را که وعده شنود، و عارف را که شان یابد، و محب را کهبمراد نگرد. اما مرید صادق را که وعده شنود در وی سه نشان پدید آید: حلاوت خدمت، و بر همه جانورانشفقت، و خلاص دعوت. و اما عارف که نشان یابد در وی سه نشان پدید آید: مؤانست مناجات و حلاوتفکرت، و سيری از زندگانی. و اما محب را که فرا مراد نگرد در وی سه علامت پدید آید: آزادی، شادی، وبیقراری.میدان نود و ششم دهشت استاز میدان انس میدان دهشت زاید. دهشت در غلبۀ انس از خود رها شدن است، و از خود جدا گشتنست. دهشتآن حالست که تن صبر بر نتابد، و دل بعقل نﭙﺮدازد، و نظر تمییز را نیابد. تن آنکه صبر برندارد که از فراغت دلدر ماند، و هیبت میان تن و میان دل وی جدا کند، و سلطان طاقت ضعیف گردد. . دل با عقل آناه نﭙﺮدازد کهروح ویرا خواند، و روح وجد بوی رساند، و تشنگی قوت کند. و نظر آنگاه تمییز را نباید که در نور مشاهده غرقگردد، و ندای لطف بوی رسد، و حجاب تنسم از پیش وی برخیزد.میدان نود وهفتم مشاهده استمشاهده برخاستن عواقیست میان .« او القی السمع و هو شهید » : از میدان دهشت میدان مشاهده زاید. قوله تعالىبنده و حق. و طریق بدان سه چیزست: یکی رسیدن میان بنده و حق. و طریق بدان سه چیزست: یکی رسیدن ازدرجۀ علمست بدرجۀ حکمت؛ و دیگر رسیدن از درجۀ معرفت بدرجۀ حقیقت. مرد از درجۀ علم بدرجۀ حکمتبسه چیز رسد: باستعمال علم، و تعظیم امر، واتباع سنت؛ و این مقام حکیمانست. و مرد از درجۀ صبر بدرجۀwww.booknama.com٣٢صفاوت بسه چیز رسد: بترک مناقشت، و ترک تدبير، و لزوم رضا؛ و این مقام رضیانست. و مرد از درجۀ معرفتبدرجۀ حقیقت بسه چیز می رسد: بحرمت در خلوت، و خجل از خدمت، و ایثار برفاقت.میدان نود و هشتم معاینه استمعنی معاینه تمام دینست، و .« الم تر الى ربک کیف مد الظل » : از میدان مشاهده میدان معاینه زاید. قوله تعالىآن سه چیزست: بچشم اجابت بمحبت نگریستن، و بچشم حضور بحاضر نگریستن. شرح اول سه چیزست: ندایعذر را اجابت کرد، و ندای لطف را اجابت خواست، و ندای قصد را اجابت کرد، و ندای لطف را اجابتخواست، و ندای قصد را اجابت کرد، و ندای سر را اجابت خواست. و شرح حرف میانين بهدایت یگانه است،شهادت یگانه داد؛ و بمعرفت یگانه است، شکر یگانه داد؛ و برعایت یگانه است، ارادت یگانه داد. و شرححرف پسين بدوری از خود نزدیکی ویرا نزدیک باش، و بغیبت از خود حضور وی را حاضر باش؛ نه از قاصداندور است، نه از طالبان گم است، نه از مریدان غایب.میدان نود و نهم فناستفنا نیستیست. و .« کل شیء هالک الا وجه له الحکم والیه ترجعون » : از میدان معاینه میدان فناست. قوله تعالىآن نیست گشتن بسه چیزست در سه چیز: نیست گشتن جستن دریافته، نیت گشتن شناختن در شناخته، نیست گشتنچه یابد؟ حق باقی در رسم فانی کی پیوندد؟ سزا در ناسزا « لم یزل » در آنچه « لم یکن » دیدن در دیده. آنچهکی بندد؟ هر چه جز از ویست در میان سه چیزست: نابودهٔ دی و گم امروز و نیست فردا؛ پس همه نیس تاند جزاز وی، مگر هست بوی؛ پس همه هست ویست. باران که بدریا رسید برسید، و ستاره در روز ناپیدا شد؛ در خودبرسید آنکه بمولى رسید.میدان صدم بقاستخداوند تعالى و بس: علایق منقطع، و اسباب « واللهّ خير وابقی » : از میدان فنا میدان بقاست. قوله تعالىمضمحل، و رسوم باطل، و حدود متلاشی، و فهوم فانی، و تاریخ مستحیل، و اشارت متناهی، و عبارت متنفی، وخير متمحی، و حق یکتا بخودی خود باقی.یحبهم و » : میدان محبت است. قوله تعالى « دوستی » واین صد میدان همه در میدان محبت مستغرق. میداناما دوستی سه مقامست: اول راستی، و میان مستی، و آخر نیستی. و الحمد .« قل ان کنتم تحبون اللهّ » ؛« یحبونهوالاخر. « الاول » للهّتمام شد کتاب صد میدان از مصنفات ندیم حضرت باری خواجه عبداللهّ انصاری قدس اللهّ روحه.www.booknama.com
+ نوشته شده در  یکشنبه سوم آبان ۱۳۹۴ساعت 19:30  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

عوامل ونظام های موثربرنظام اقتصادی

1-نظام سیاسی

2-محیط طبیعی

3-نظام آموزشی

4-نیازهای افراد

5-ارزش ها

6-رشدعلم

7-صنعت

8-نظام خانواده

منبع:کتاب دانش اجتماعی,سال اول دبیرستان،چاپ1385،ص82

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 0:21  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

عوامل عمده در انتخاب شغل ونتایج و آثار شغل و شاغل شدن

الف:عوامل عمده در انتخاب شغل:

1-علاقه

2-استعدادوتوانایی

3-مهارت

4-محیط وشرایط اجتماعی

5-خویشتن پنداری

ب:نتایج وآثار شغل وشاغل شدن:

1-برخرداری از امکانات مادی

2-استقلال

3-خلاقیت

4-رضایت شغلی

5-بزرگسال شناخته شدن

6-منزلت اجتماعی

7-قدرت ونفوذ

منبع:کتاب دانش اجتماعی ،سال اول دبیرستان،چاپ1385،ص88و89

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 0:15  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

عوامل بیکاری

1-رکود اقتصادی

2-نبود زیر بنای اقتصادی

3-عدم تعادل نظام

4-اتوماسیون

5-رشد جمعیّت

6-عدم تناسب آموزش با شغل

منبع:کتاب دانش اجتماعی،سال اول دبیرستان،چاپ1385،ص100

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 0:4  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

عوامل تعادل و عدم تعادل نظام سیاسی

 عوامل تعادل نظام احتماعی

 عوامل عدم تعادل نظام اجتماعی

 رشدجمعیّت،کمبود منابع ومشکلات اساسی دیگر

 یافتن راه حلّ برای رفع مشکلات اساسی

 برخورد میان جوامع مختلف

 دفاع از جامعه در مقابل جوامع دیگر و ارتباط درست با آنها

 منازعات ودرگیری های داخل جامعه

 حل و فصل منازعات و درگیری ها

 سرپیجی از قانون

 مجازات مجرمان

 

 

 منبع:کتاب دانش اجتماعی،سال اول دبیرتان،چاپ1385،ص106

 

+ نوشته شده در  سه شنبه یکم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 23:54  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

آسیب های نظام سیاسی

1-عدم مشروعیّت

2-گروه گرایی

3-خویشاوندگرایی

4-عدم رعایت قانون ازسوی حکام

5-فساد وارتشا

6-نفوذ گروه بندی های اقتصادی درسیاست

7--دخالت نظامیان در امور سیاسی(کودتا)                                                                                                                                       منبع:کتاب دانش اجتماعی ،سال اول دبیرستان،چاپ سال 1385،ص131

+ نوشته شده در  سه شنبه یکم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 21:31  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

مقایسه نظام های خودکامه وقانونی

                                نظام خودکامه

                             نظام قانونی

 قدرت ار آنِ زورمندان است

 قدرت از آنِ مردم است

 حاکم مسلّط بر مردم است

 حاکم نماینده مردم است

 حاکمان بر اساس وفاداری به شخص مستبّد انتخاب می شوند

 حاکمان بر اساس صلاحیّت و شایستگی انتخاب می شوند

 سخن فرد مشتبّد قانون است

 حاکمان باید بر اساس قانون عمل کنند

 میان افراد در اجرای قانون تفاوت وجود دارد

 همه ی افراد درمقابل قانون برابرند

 استخدام افراد در ادارات و نهادها بر اساس وفاداری وتعهد و روابط  صورت می گیرد

 استخدام افراد در ادارات و نهادها بر اساس تخصص وشایستگی ولیاقت شهروندان صورت می گیرد

 

 

 

 

 

 

 منبع:کتاب دانش اجتماعی،سال اول دبیرستان،چاپ 1385،ص111

+ نوشته شده در  سه شنبه یکم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 21:6  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

تطبیق مصادرافعال فارسی با تالشی عنبران و افعال امر و نهی تالشی

 مصدرفارسی

 مصدرتالشی

 فعل امرتالشی

 فعل نهی تالشی

 آراستن

 دَروس تِی

 دَ روست

 دَمَ روست

 آزردن

 رِن جو نِی

 برِن جون

 مَ رِن جون

 آشامیدن

 پِشو مِی

 پِشوم

 پِمَه شوم

 آفریدن

 اوفَه یِی

 اوفَه ی

 اومَه فَی

 آگاهاندن

 اوقوکاردِی

 اوقوکَه

 اوقومَکَه

 آمدن

 اومِی

 بوی

 مَ وو

 آموختن

 اوموتِی

 اوموت

 اومَه موت

 آوردن

 واردِی

 بی یَه

 مَ وَه

 آویختن

 اَهاش تِی

 اَهاشت

 اَیمَه هاشت

 افتادن

 اَی گِنِی

 اَی گِن

 اَیمَه گِن

 افشاندن

 پِشان دِی

 پِشاند

 پِمَهَ شاند

 افکندن

 قان دِی

 بِقاند

 مَ قاند

 انداختن

 شودوئِه

 شودَه

 شومَدَه

 اندودن

 آن دوئِه

 بان دو

 مان دو

 ایستادن

 مان دِی

 بِ ماند

 مَ ماند

 باختن

 اَدی دوئِه

 اَدی دَه

 اَدی مَدَه

 باریدن

 وو ئِه ی

 بِ وو

 مَ وو

 بافتن

 بوف تِی

 بِ بوفت

 مَ بوفت

 بخشیدن

 باخ شِی

 بِ باخش

 مَ باخش

 بُردن

 باردِی

 بِ بَه

 مَ بَه

 بِرِِشتن

 بِش تِی

 بِ بِشت

 مَ بِشت

 بُریدن

 بِ ری

 بِ بِر

 مَ بِر

 بستن

 باس تِی

 بِ باست

 مَ باست

 بلعیدن

 اَی باردِی

 اَی بَه

 اَی مَبَه

 بودن

 بِی

 بِ بی

 مَ بی

 بوسیدن

 مَچ کاردِی

 مَچ کَه

 مَچ مَکَه

 بوییدن

 بُوکاردِی

 بُوکَه

 بُومَکَه

 پاشیدن

 پِشان دِی

 پِشاند

 پِمَه شاند

 پُختن

 پاتِی

 بِ پات

 مَ پات

 پراکندن

 وِلو کاردِی

 وِلو کَه

 ولو مَکَه

 پَراندن

 پورنِی

 بِ پورِِن

 مَ پورِن

 پَرسیدن

 پارسِی

 بِ پارس

 مَ پارس

 پَریدن

 پَ رِِی

 بِ پَر

 مَ پَر

 پوشیدن

 تاکاردِی

 تاکَه

 تامَکَه

 پیچاندن

 بوردوئِه

 بُور دَه

 بُور مَدَه

 پیمودن

 پِ یِه ی

 بِ پِ

 مَ پِ

 تراشیدن

 توشِی

 بِ توش

 مَ توش

 ترساندن

 تورسو نِی

 بِ تارس

 مَ تارس

 ترسیدن

 تارسِی

 بِ تارس

 مَ تارس

 تنیدن

 پِ تِی

 پِ تَن

 پِمَه تَن

 توانستن(دانستن-شناختن)

 زِ نِی

بِ زون

 مَ زون

 جَستَن(جهیدن)

 واش تِی

 بِ(پِ) واشت

 مَ واشت

 جُستن(گشتن پی چیزی)

 نَ وِی

 بِ نَو

 مَ نَو

 جُنباندن

 لِ وو نِی

 بِ لِ وون

 مَ لِ وون

 جُنبیدن

 لِ وِی

 بِ لِو

 مَ لِو

 جنگیدن

 جان گِی

 بِ جانگ

 مَ جانگ

 جوشاندن

 گِلونیِه ی

 بِ گِلون

 مَ گِلون

 جوشیدن

 گِ لِی

 ّبِ گِل

 مَ گِل

 جویدن

 جویِه ی

 بِ جو

 مَ جو

 چَسبیدن

 دَ چِکِی

 دَچِک

 دَمَه چِک

 چرخاندن

 گوردونِی

 بِ گوردِن

 مَ گوردِن

 چرخیدن

 گاردِی

 بِ گارد

 مَ گارد

 چسباندن

 دَچوک نِی

 دَچوکِن

 دَمَه چوکِن

 چشیدن

 چاش تِی

 بِ چاشت

 مَ چاشت

 چشاندن

 چوش نِی

 بِ چوشون

 مَ چوشون

 چشیدن

 چاش تِی

 بِ چاشت

 مَ چاشت

 چُسیدن

 پِ سِی

 بِ پِس

 مَ پِس

 چیدن

 چنِی

 بِ چِن

 مَ چِن

 خاراندن

 تِر نِی

 بِ تِرِن

 مَ تِرِن

 خاریدن

 حَه یِِی

 بِ حَی

 مَ حَی

 خریدن

 حِرِی

 بِ حِر

 مَ حِر

 خفتن

 حِتِی

 بِ حِت

 مَ حِت

 خندیدن

 سِرِی

 بِ سِر

 مَ سِر

 خوابیدن

 حِتِی

 بِ حِت

 مَ حِت

 خواندن

 حان دِی

 باحاند

 ماحاند

 خوراندن

 حاردونِی

 باحاردون

 ماحاردون

 خوردن

 حاردِی

 بَ حَه

 مَ حَه

 دادن

 دوئِه

 بِ دَه

 مَ دَه

 درویدن

 دِوِی

 بِ دِو

 مَ دِو

 دریدن

 زورنِی

 پِ زو رِِِن

 پِمَه زو رِن

 دزدیدن

 دِزدِی

 بِ دِزد

 مَ دِزد

 دواندن

 تِلونِی

 بِ تِلون

 مَ تِلون

 دویدن-گریختن

 تِلِی

 بِ تِل

 مَ تِل

 دوختن

 دوتِی

 بِ دوت

 مَ دوت

 دوشیدن

 دوشِی

 بِ دوش

 مَ دوش

 دیدن

 وین دِی

 بِ ویند-بِ ییند

 مَ ویند-مَ ییند

 راندن

 رومِی

 بِ روم

 مَ روم

 ربودن-ربایش(دزدیدن)

 رِ وو یِه

 بِ رِ وو

 مَ رِ وو

 رساندن

 روسو نِی

 بِ روسون-روسِن

 مَ روسون-روسِن

 رَستن-رُستنِ(روییدن)

 بِ مِی

 بِ وو

 بِمَه وو

 رسیدن

 رَسِی

 بِ رَس

 مَ رَس

 رِشتن(ریسیدن)

 رِش تِی

 بِ رِشت

 مَ رِشت

 رفتن

 شِی

 بِ شی

 مَ شی

 رُفتن(جارو کردن)

 رِ تِی

 بِ رِت

 مَ رِت

 رقصیدن

 راق صِی

 بِ راقص

 مَ راقص

 رمیدن

 دَرَمِی

 دَرَم

 دَمَ رَم

 ریختن

 اَی کاردِی

 اَی کَه

 اَی مَ کَه

 زادن-زاییدن

 زان دِی

 بِ زاند

 مَ زاند

 زدن-نواختن

 ژَیِه ی

 بِ ژَن

 مَ ژَن

 زیستن

 ژیِه ی

 بِ ژی

 مَ ژی

 ساختن

 تی مو کاردِی

 تی مو کَه

 تی مو مَکَه

 سابیدن-ساییدن

 سویِه ی

 بِ سو

 مَ سو

 سپردن(سفارش  کردن)

 داست باردِی

 داست بِبَه

 داست مَبَه

 ستاندن-گرفتن خریدن

 اِس تِی

 بِس تن-بِس تون

 مَس تن-مَس تون

 سوختن- سوزاندن

 سوتِی- سوتونِی

 بِ سوت- بِ سوتون

 مَ سوت- مَ سوتون

 شدن-بودن

 بِی

 بِ بی

 مَ بی

 شُستن

 شِش تِی

 بِ شِشت

 مَ شِشت

 شکاندن(شکستن)

 آرِش تِی

 بارِشت

 ماریشت

 شُماردن(شمُردن)

 آش ماردِی

 باش مارد

 باش مَ مارد

 شنیدن

 مَسِی

 بِ مَس

 مَ مَس

 فرستادن

 وِقان دِی

 بِ وِقاند

 مَ وِقاند

 فروختن

 حاتِی

 باحات

 ماحات

 فشردن

 اَی گاتِی

 اَی گات

 اَی مَگات

 فهماندن-فهمیدن

 دَروس نِی- دَرَسِی

 دَروسون-دَرَس

 دَمَ روسون-دَمَرَس

 کاشتن

 کاش تِی

 بِکاشت

 مَ کاشت

 کردن

 کاردِی

 بِ کَه

 مَ کَه

 گُشتن

 کِش تِی

 بِ کِشت

 مَ کِشت

 کَشیدن-کِشیدن(رسم کردن)

 دَکِرنِی(شِ کِرنِی)-کَشِی

 دَکِرِن(بِ شِکِرن)-بِ کَش

 دَمَ کِرن(مَ شِکِرن)-مَ کَش

 کَندن

 کان دِی

 بِ کاند

 مَ کاند

 کوبیدن-کوفتن

 کوئِه ی

 بِ کو

 مَ کو

 کوشیدن

 کوشیِه ی

 بِ کوشی

 مَ کوشی

 گاییدن

 گو ئه ی

 بِ گو

 مَ گو

 گذاشتن-نهادن

 نوئِه ی

 بِ نَه

 مَ نَه

 گَذشتن

 دَواردِی

 دَ وار د

 دَمَ وار د

 گرداندن

 گوردِنِی

 بِ گوردِن

 مَ گوردِن

 گریستن

 بَمِی

 بِ بَم

 مَ بَم

 گُزیدن(انتخاب کردن)

 پِ وِژنِی-وِژنِی

 پِ وِژِن-بِ وِِژِن

 پِ مَ وژِن-مَ وِژِن

 گَزیدن(نیش زدن)

 تِک نِی

 بِ تِکِن

 مَ تِکِن

 گَسستن(جداشدن)

 پِ سِِیه ی

 پِ سی

 پِمَه سی

 گَشادن(گَشودن)

 اوکاردِی

 اوکَه

 او مَکَه

 گَفتن

 ووتِی

 بُوت

 مَ ووت

 گوزیدن

 تی زِِی

 بِ تیز

 مَ تیز

 لِشتن-لیسیدن

 لِش تِی-پِ لِش تِی

بِ لِشت - پِ لِشت

 مَ لِشت- پِمَه لِشت

 مالاندن-مالیدن

 مولِی

 بِ مول

 مَ مول

 ماندن

 مان دِی

 بِ ماند

 مَ ماند

 مُردن

 ماردِی

 بِ مَه

 مَ مَه

نالیدن

 نولِی

 بِ نول

 مَ نول

 نشاندن

 نِش تونِی

 بِ نِشاند

 مَ نِشاند

 نشستن

 نِش تِی

 بِ نِشت

 مَ نِشت

 نگاشتن-نوشتن

 نِوِ ش تِی

 بِ نِوِشت

 مَ نِوِشن

 نگریستن(نگاه کردن)

 دی یه کاردِی

 دی یه کَه

 دی یه مَکه

نوشیدن پِ شومِی

 پِ شوم

 پِمَه شوم

 یافتن

 وین دِی

 بِ ویند-ّب ِ ییند

 مَ ویند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه سی ام فروردین ۱۳۹۴ساعت 0:17  توسط دانشمندجهانگيري ميناآباد  | 

مطالب قدیمی‌تر